هزينه پهناي باند در ايران 10 برابر متوسط جهاني است

همشهری - طاهره ساعدی : ضرورت ايجاد مركز داده يا ديتاسنتر ملي و چالش‌ها ي موجود بر سر راه آن در همايشي دوروزه با عنوان مراكز داده ملي، زيرساخت‌هاي دولت الكترونيك، به ميزباني شركت ارتباطات زيرساخت بررسي شد . در اين همايش، يكي از الزامات ارائه خدمات الكترونيكي توسط دولت به مردم ايجاد ديتاسنتر ملي عنوان شد.مسائل امنيتي، لزوم مديريت اطلاعات در داخل و جلوگيري از هك شدن و دسترسي به اطلاعات از جمله مهم‌ترين دلايلي بود كه ميل به ايجاد ديتاسنتر ملي را در كشور از سال 80 به‌وجود آورد و در سطح رسمي نخستين بار در بهمن ماه سال 1383 ودر همايش DC مطرح شد.

يكي از زمينه‌هاي چنين همايشي در آن سال مسدود شدن دسترسي سايت‌هاي ايراني به ديتا‌هايشان بود كه توسط سرور‌هاي مستقر در آمريكا ميزباني مي‌شدند؛ اتفاقي كه براساس تحريم‌هاي آمريكا صورت مي‌گرفت. در آن مقطع حدود95 درصد سايت‌هاي ايراني روي سرورهاي خارجي ميزباني مي‌شدند.

دكتر صمد مومن‌بالله، معاون وزير ارتباطات و رئيس شوراي سياستگذاري در اين همايش با تاكيد بر اينكه در حال حاضر 80 درصد دارندگان ايميل در ايران از سرويس ياهو استفاده مي‌كنند گفت: دغدغه اصلي ما، داشتن مراكز داده در داخل كشور و انتقال ميزباني خدمات به ايران است.

علي مطهري، نماينده و رئيس كميته مخابرات مجلس شوراي اسلامي نيز در اين همايش تاكيد كرد: مركز داده ملي مركز زيرساخت بسيار مهمي است كه علاوه بر پشتيباني از سرويس‌هاي تحت اينترنت و ارتباطات الكترونيكي وظيفه نگهداري از اطلاعات حياتي را داراست.

وي با بيان اينكه در بحث زيرساخت نخستين نگاه به موضوع پهناي باند است گفت: معتقدم پهناي باند كم است و بايد به حد كافي ايجاد شود اما ما از همان توانمندي‌هايي هم كه داشته‌ايم و درواقع از توانمندي سيستم‌ها به ميزان كافي استفاده نكرديم.

هرچند طبق بخشنامه دبيرخانه شوراي‌عالي فناوري اطلاعات در سال 85 تمامي سازمان‌هاي دولتي تا انتهاي سال 85 بايد ميزباني وبگاه خود را به داخل كشور منتقل مي‌كردند اما هنوز هم آمارهاي ارائه شده نشان مي‌دهد كه بيش از 32درصد از وب‌سايت‌هاي دولتي در خارج از كشور ميزباني مي‌شوند.

در اين ميان بسياري از وب‌سايت‌هاي مهم دولتي در كشورهايي همچون آمريكا و كانادا و انگليس و اكثر وب‌سايت‌هاي غيردولتي ايران نيز در خارج از كشور قرار دارند. علل مختلفي در شكل‌گيري چنين مسئله‌اي نقش دارد كه مي‌توان آنها را به 2 دسته مزاياي استفاده از مراكز داده خارجي و مشكلات بهره‌برداري مراكز داده داخلي تقسيم كرد.

به باور كارشناسان با توجه به موقعيت سياسي و جغرافيايي كشورمان، برنامه‌ريزي هدفمند براي توسعه مراكز داده ايراني و مجموعه زيرساخت‌هاي مخابراتي كشور مي‌تواند ايران را به هاب مخابراتي منطقه تبديل كند؛

راه‌اندازي و استفاده از مراكز داده داخلي موجب افزايش توان و تخصص نيروي داخلي و استفاده از متخصصان در داخل كشور مي‌شود و اين مي‌تواند پشتوانه خوبي براي توسعه فناوري اطلاعات و زيرساخت‌هاي آن باشد.

مسدود كردن بيش از 500 وب‌سايت ايراني و توقيف صدها دامنه اينترنتي متعلق به ايراني‌ها توسط شركت‌هاي آمريكايي كه با استناد به قوانين تحريم ايالات متحده انجام شده، لزوم توجه كافي به راه‌اندازي، حمايت و استفاده از مركز داده ايراني را بيشتر مشخص مي‌كند.

هزينه بهره‌گيري از مراكز داده داخلي در مقابل منافع حاصل از كاهش مخاطرات امنيت اطلاعات وب‌سايت‌هاي دولتي و تسهيل در استقرار دولت الكترونيكي و تجارت الكترونيكي در فضاي مورد اطمينان را دارد و از ديگر سو دانش فني آن نيز باعث ارتقاي تجربه متخصصان ايراني و ايجاد تنوعي از مشاغل و تخصص‌هاي فني جديد در بالاترين سطح فناوري خواهد شد.

گفته مي‌شود در ايجاد يك ديتاسنتر عوامل مهمي دخيل هستند كه از جمله آنها مي‌توان به پهناي باند مناسب، زيرساخت لازم و ضروري در كنار هزينه‌هاي سنگين و در عين حال برآورد كردن امنيت لازم و جلب مشتري اشاره كرد.

فعالان اين حوزه يكي از مشكلات اساسي ديتاسنترهاي داخلي را كمي پهناي باند ارائه شده به شركت‌ها عنوان مي‌كنند و بر اين باورند كه اين شركت‌ها در صورتي مي‌توانند سرويس‌دهي مناسبي داشته باشند كه پهناي باندي با قيمت ارزان‌تر و با كيفيت بيشتر در اختيار آنها قرار گيرد و در حال حاضر هم يكي از بزرگ‌ترين مشكلات در اين زمينه كمبود پهناي باند و قيمت بالايي است كه براي آنها در نظر گرفته شده است.

در واقع به‌دليل گران بودن هزينه‌هاي پهناي باند، قيمت ميزباني كردن سايت‌ها در داخل كشور خيلي بالاتر از پشتيباني آنها در خارج از كشور است. بنابراين، اين شرايط باعث مي‌شود همچنان تمايل به هاست كردن سايت‌ها در خارج از كشور وجود داشته باشد.
به اعتقاد كارشناسان، دولت بايد با قيمت ارزان‌تري پهناي باند را در اختيار شركت‌ها قرار دهد تا ديتاسنترها بتوانند در اين زمينه به خوبي فعاليت كنند.

بسياري از مديران دولتي براين مسئله واقف هستند كه حراست‌شدن سايت‌هاي دولتي در خارج به ضرر منافع كشور است. اين مسئله در سخنان وزير نيز در اين همايش منعكس شد، چرا كه اين مسئله باعث مي‌شود اطلاعات هميشه و هر لحظه در اختيار بيگانگان قرار گيرد.

دكترفريدون قاسم زاده، دكتراي مديريت سيستم‌هاي اطلاعاتي و استاد دانشگاه صنعتي شريف در سخناني در اين همايش در باره مفهوم ديتاسنتر وكاركردهاي آن، درخصوص چالش‌هاي موجود بر سر راه ايجاد ديتاسنتر ملي گفت: ديتاسنتر نياز به پهناي باند اينترنت به ميزان بالايي دارد كه پهناي باند موجود در كشور جوابگوي آن نيست.

همچنين هزينه بالاي پهناي باند كه در ايران 10 برابر متوسط جهاني است، يكي ديگر از چالش‌هاي موجود است. دكتر قاسم‌زاده كه هيچ‌وقت در صحبت‌هايش به حاشيه نمي‌پردازد و با ارائه آمار و ارقام به گفته‌هايش سنديت مي‌بخشد، افزود: در دنيا 700 ميليون كامپيوترهاست (ميزبان)وجود دارد كه سهم ايران فقط 45 هزار است؛ يعني 6 هزارم درصد و اين اصلا قابل اعتنا نيست.

وي با استناد به گفته‌هاي وزير درخصوص وظيفه اصلي وزارت آي‌سي‌تي كه تامين زيرساخت‌هاست گفت: خوشحالم كه اين وزارتخانه به جايگاه اصلي خود برمي‌گردد.

وي در بخش ديگري از سخنانش با اشاره به مصرف بالاي انرژي توسط ديتاسنترها به محل ايجاد ديتاسنتر اشاره كرد و گفت: در حال حاضر ميزان مصرف انرژي در ديتاسنتر و ايرلاين در دنيا برابر است و به همين دليل كشورهايي مانند آمريكا ديتاسنترهاي خود را به سمت ايسلند كه بسيار سرد است منتقل مي‌كنند. بنابراين براي ساخت ديتاسنتر بايد اين مسئله در نظر گرفته شود.

راه‌اندازي ديتاسنتر ملي تا يكسال ديگر

محمدباقر ظهوري‌فر مديرعامل شركت زيرساخت در حاشيه همايش زيرساخت‌هاي دولت الكترونيك در جمع خبرنگاران از راه‌اندازي ديتاسنتر ملي حداكثر تا يكسال ديگر خبر داد و گفت: بيش از يك ماه است قرارداد ديتاسنتر نهايي و پيمانكار آن مشخص شده است.

وي در پاسخ به همشهري درباره كاهش هزينه پهناي باند گفت ما اين مسئله را در دستور كار داريم اما زمان و ميزان آن هنوز مشخص نشده است وي در مورد افزايش ظرفيت پهناي باند كشور تاكيد كرد: هر تعداد پهناي باند مورد نياز كاربران قابل تامين است و تاكنون حدود 103 لينك STM1 مورد درخواست را تامين كرده‌ايم و سفارش 22 لينك ديگر را داريم كه به‌زودي تامين مي‌شود.

ظهوري‌فر با بيان اينكه تعهد وزارت ارتباطات تا پايان برنامه چهارم توسعه تامين 150 لينك STM1 در كشور بوده است، افزود: پيش‌بيني برنامه چهارم قابل انجام است اما تقاضايي براي آن وجود ندارد، بايد پهناي باند فعلي به فروش رود و پس از آن به اندازه لازم ايجاد خواهد شد.

ظهوري‌فر ياد آور شد: شركت زيرساخت از طريق فروش پهناي باند به كشورهاي همسايه همچون عراق و افغانستان و نيز ترانزيت خطوط، درآمد بالايي داشته و بيش از 15 لينك STM1 تاكنون به فروش رفته است و اميدواريم با اجرايي شدن طرح هاب منطقه اين روند بهبود بيشتري يابد.