رتبه 400 تا 500 براي دانشگاه تهران

دانشگاه

همشهري – حميد ضيايي‌پرور: انتشار تازه‌ترين گزارش رتبه‌بندي دانشگاه‌هاي جهان توسط دانشگاه شانگهاي،اگر چه با خبر خوب وارد شدن دانشگاه تهران به فهرست رتبه‌هاي 400 تا 500 برترين دانشگاه‌هاي جهان همراه بود. اما باز هم اين نكته را يادآوري كرد كه چرا ده‌ها دانشگاه برتر كشور در اين رتبه‌بندي جايي ندارند و چرا به‌رغم انتشار اخبار پيشرفت‌هاي علمي در كشور و كسب مدال‌هاي رنگارنگ المپياد‌ها، باز هم دانشگاه‌هاي ايران در فهرست‌هاي معتبر جهاني جايي ندارند؟

مؤسسات و دانشگاه‌هاي مختلفي در دنيا اقدام به رتبه‌بندي دانشگاه‌ها مي‌كنند، دانشگاه شانگهاي، THES-QS، نشريه آموزش عالي تايمز، نشريه نيوزويك، آزمايشگاه سايبرمتريك، مدرسه عالي ملي معدن پاريس، انجمن ارزيابي و ارتقادهي آموزش عالي تايوان، دانشگاه ووهان چين و دانشگاه براون آمريكا از اين جمله‌اند.

رتبه‌بندي دانشگاه شانگهاي

نخستين رتبه‌بندي آموزشي دانشگاه‌هاي جهان، توسط دانشگاه شانگهاي جياوتانگ صورت گرفته است. اين رتبه‌بندي در قالب يك پروژه بزرگ در كشور چين صورت گرفته‌است و هدف آن رتبه‌بندي دانشگاه‌هاي دنيا به‌صورت كاملاً مستقل بود و در واقع براي اندازه‌گيري فاصله دانشگاه‌هاي چيني و دانشگاه‌هاي روز دنيا صورت گرفت و نتايج آن در مجله اكونوميست به چاپ رسيد.

مهم‌ترين انتقادي كه به اين نوع رتبه‌بندي وارد است بررسي دانشگاه‌ها فقط در حوزه‌ علوم طبيعي است و اين درحالي است كه توجهي به حوزه‌هاي ديگر علوم نشده‌است. گواه اين ادعا ميزان پارامترهاي مؤثر در اين رتبه‌بندي است كه بيشتر در حوزه علوم طبيعي قرار دارند و عبارتند از: تعداد مقالات منتشر شده در مجلات نيچر و ساينس (كه هر دو در حوزه علوم طبيعي فعاليت مي‌كنند)، تعداد برندگان جايزه نوبل (كه بيشتر به علوم فيزيك تعلق مي‌گيرد) و جايزه فيلدز (در حوزه‌ رياضيات).

در رتبه‌بندي سال 2009 دانشگاه شانگهاي جياو تانگ (Shanghai Jiao Tong University) مشهور به رتبه‌بندي شانگهاي، دانشگاه تهران در ميان 501 دانشگاه رتبه‌بندي شده در جهان رتبه‌اي ميان 402 تا 501 را به‌خود اختصاص داده است.

دانشگاه شانگهاي جياو تانگ از سال 2003 براساس شاخص‌هايي مانند سطح آموزش دانشگاه‌ها، سطح اعضاي هيأت علمي، توليدات علمي و اندازه دانشگاه‌ها اقدام به رتبه‌بندي دانشگاه‌ها در سطح جهان كرده است. همچنين امتياز كلي 100 دانشگاه اول از امتياز 100 اعلام شده است.

10 جايگاه اول در رتبه‌بندي امسال شانگهاي به‌ترتيب به دانشگاه‌هاي هاروارد، استنفورد، كاليفرنيا بركلي، كمبريج، مؤسسه تكنولوژي ماساچوست، مؤسسه تكنولوژي كاليفرنيا، كلمبيا، پرينستون، شيكاگو و آكسفورد اختصاص يافته است.

شانگهاي در رتبه‌بندي خود 100 دانشگاه برتر دنيا را براساس امتيازات رده بندي مي‌كند اما دانشگاه‌هايي كه در رتبه‌هاي بالاتر از 100 قرار مي‌گيرند را براساس امتياز كسب شده در دسته‌هاي 101 تا 200، 201 تا 302، 303 تا 401 و 402 تا 501 تقسيم‌بندي مي‌كند؛

به‌گونه‌اي كه دانشگاه‌هاي ميان 101 تا 201 از امتياز بالاتري نسبت به رتبه‌هاي بالاتر برخوردارند اما ميان دانشگاه‌هايي كه در اين دسته قرار گرفته‌اند رتبه‌بندي صورت نمي‌گيرد و دانشگاه‌ها براساس حروف الفبا طبقه بندي مي‌شوند.

رتبه‌بندي ثس-كيو اس

مدل رتبه‌بندي (Ranking) ثس-كيو اس (THES-QS) دانشگاه‌هاي جهان از معتبرترين نمونه‌هاي امتيازدهي است كه از سال 2004 ميلادي شروع شد و در ماه اكتبر همان سال براي نخستين بار فهرست 200 دانشگاه برتر دنيا منتشر شد.

در اين مدل تقريباً تمامي‌شاخص‌هاي مهم و ضروري هر دانشگاه براي رتبه‌بندي در نظر گرفته مي‌شود كه عبارتند از:
1 - بازبيني بسيار دقيق وضعيت دانشگاه در سال‌هاي گذشته و استادان دانشگاهي.
2 - بررسي وضعيت استادان و دانشجويان
با استعداد كه در زمينه علمي‌و عملي باعث تحولاتي شده‌اند.
3 - نسبت استادان بين‌المللي.
4 - نسبت دانشجوياني كه از مليت‌هاي ديگر در دانشگاه‌ها تحصيل مي‌كنند.
5 - نسبت دانشجويان با استعداد و نوآور.
6 - خدمات و تسهيلات دانشگاهي.

نشريه آموزش عالي تايمز

نشريه آموزش عالي تايمز لندن يك نشريه واقع در انگلستان و مربوط به آموزش عالي با همكاري مؤسسه كاكارلي سيمونز، هر ساله فهرستي از ۲۰۰ دانشگاه برتر دنيا را با عنوان منتشر مي‌كند. در مقايسه با رتبه‌بندي‌هاي ديگر، در اين رتبه‌بندي سالانه بسياري از دانشگاه‌هاي غيرآمريكايي و خصوصاً انگليسي در ميان رتبه‌هاي بالاي آن قرار دارند.

نشريه نيوزويك

در آگوست ۲۰۰۶، نشريه نيوزويك آمريكا رتبه‌بندي ۱۰۰ دانشگاه اول دنيا را به كمك معيارهاي 2رتبه‌بندي ديگر (يعني رتبه‌بندي آموزشي دانشگاه‌هاي دنيا توسط دانشگاه شانگهاي و نشريه آموزش عالي تايمز) و يك معيار جديد كه تعداد كتاب‌ها و مجلات كتابخانه‌ها بود، ارائه كرد.

وبومتريك

رتبه‌بندي وبومتريك دانشگاه‌هاي دنيا توسط آزمايشگاه سايبرمتريك (CINDOC) -واحدي از انجمن ملي تحقيقات اسپانيا (CSIC)- تهيه شده‌است. اين رتبه‌بندي بيش از ۴۰۰۰ دانشگاه دنيا را براساس اطلاعات مبتني بر وب آنها تحليل كرده‌است.

رتبه‌بندي وبومتريك متشكل از يك پايگاه داده شامل ۱۵ هزار دانشگاه و بيش از 5 هزار مركز تحقيقاتي است. 4 هزار دانشگاه اول در رتبه‌بندي مشخص شده‌است و دانشگاه‌هاي ديگر نيز در رتبه‌بندي‌هاي محلي و جزئي‌تر آمده‌است.

اين رتبه‌بندي نخستين‌بار در سال ۲۰۰۴ انجام شد و براساس شاخصي مركب از چندين پارامتر تهيه شد. اين پارامترها عبارتند از: حجم اطلاعات موجود روي وب، قابليت دسترسي و نسبت اطلاعات منتشر شده در وب به ميزان لينك‌هاي برگشتي خارجي آن است.

شاخص‌هاي وبومتريك به اين دليل به‌وجود آمده‌اند كه ميزان توجه مؤسسات را به نشر اينترنتي نشان دهد. بنابراين دانشگاه‌هاي با كيفيت آموزشي بالا ممكن است به‌دليل عدم‌تمايل به سياست‌هاي انتشار اينترنتي، در اين نوع رتبه‌بندي رتبه مورد انتظار خود را به‌دست نياورند.

فاكتور جي

يكي از روش‌هاي رتبه‌بندي دانشگاه‌ها براساس وبومتريك، روش فاكتور جي است كه تعداد پيوندهاي وب‌سايت يك دانشگاه را در ميان وب‌سايت ديگر دانشگاه‌ها محاسبه مي‌كند.

فاكتور جي درواقع ميزان محبوبيت و اهميت وب‌سايت يك دانشگاه خاص را در ميان وب‌سايت‌هاي دانشگاه‌هاي ديگر نشان مي‌دهد. بنابراين فاكتور جي حالتي از گستردگي و ميزان نفوذ يك دانشگاه براساس وب‌سايت آن است.

براي نخستين بار در تاريخ

دانشگاه تهران براي نخستين بار در تاريخ رتبه‌بندي شانگهاي به‌عنوان دانشگاه اول ايران در رتبه‌اي ميان 402 تا 501 در سطح دانشگاه‌هاي جهان قرار گرفت. اين در حالي است كه دانشگاه تهران در رتبه‌بندي سال‌هاي گذشته شانگهاي موفق به دستيابي به جايگاه قابل‌توجهي نشده بود.

همچنين دانشگاه تهران در رتبه‌بندي موضوعي و رتبه‌بندي براساس رشته‌هاي تحصيلي رتبه‌اي را طي 3سال گذشته به دست نياورده است. براساس رتبه‌بندي جديد شانگهاي امتياز دانشگاه‌هايي كه رتبه‌هاي يك تا 10 را به دست آورده‌اند، تغيير چنداني نداشته است و تقريبا اين امتيازات طي 3سال اخير ثابت باقي مانده‌اند.