English     رسانه     کتابها     عکس     درباره     تماس    

چهارشنبه، ۱۰ تیرماه ۱۳۸۸

نانو تكنولوژي در خدمت بيابان‌زدايي

دانش و فناوری

همشهری - طاهره ساعدی : نانو تكنولوژي از جمله فناوري‌هايي است كه قادر است كاربردهاي گسترده‌اي در جامعه داشته باشد . يكي از اين كاربردهاي جديد استفاده از اين فناوري براي بيابان‌زدايي و تثبيت شن‌هاي روان است. مصطفي آقايي مقدم،كارشناسي ارشد بيوفيزيك از دانشگاه تهران دارد و در حال حاضر مدير عامل شركت مهسار‌گستر جاويدان و عضو هيئت علمي گروه زيست پالايش زمين است.

وي مبدع طرحي است كه به وسيله آن محصولي با استفاده از نانو حلقه‌ها براي تثبيت شن‌هاي روان در كشور توليد شده است. وي مي‌گويد: طرح ما بر اساس نياز مبرم جامعه براي تثبيت شن طراحي شده است و موقعي كه اين كار انجام شد بر اساس نياز كارشناساني كه روي اين زمينه كار مي‌كردند صورت گرفت.

سازمان‌هايي مانند سازمان جنگل‌ها و مراتع، آنها نامه‌اي نوشته بودند كه در آن تاكيد شده بود مشكلي در ارتباط با مالچ نفتي دارند و به‌دنبال جايگزيني براي آن هستند.

ما بر اساس اين نياز اعلام شده محصولي را طراحي كرديم كه به اين شكل بود كه اول شن و خاك آن منطقه آناليز مي‌شد و بر اساس آن، پليمري طراحي مي‌شود و اين پليمر به شكل نانوحلقه‌هاي بيوپليمري توليد مي‌شود و آن چيزهايي كه مد نظر باشد براي واكنش داخل اين نانو حلقه‌ها قرار مي‌گيرد و اسپري مي‌شود روي شن.

ما براي طراحي كارمان از هيچ چيز شيميايي كه براي محيط‌زيست مضر باشد استفاده نمي‌كنيم و علاوه بر آن به چند چيز ديگر هم توجه مي‌كنيم؛ اول اينكه محصول بايد در دسترس باشد و زمستان و تابستان قابل استفاده باشد و محدوديتي در استفاده از مواداوليه نداشته باشيم؛

دوم اينكه كاملا در عرصه قابل عمل باشد، يعني بتوانيم با ابزار و ادواتي آن را در ابعاد گسترده استفاده كنيم و سوم اينكه از نظر هزينه مقرون به صرفه باشد؛ بر اساس اين 3محور و با در نظر داشتن فناوري نو آن كه در جاي ديگري استفاده نشده باشد؛

از 3سال پيش فعاليت علمي و تحقيقاتي روي اين محصول آغاز شد و كارهاي مختلفي انجام شد و ما واقعا اين محصول را شناخته‌ايم و نهادهاي مختلف روي آن تست انجام داده‌اند و خوشبختانه خود ستاد نانوتكنولوژي كشور اين محصول را به شركت كفا كه مورد تاييد اين ستاد است فرستاد و اين محصول 6 ماه در دست آن شركت بود و روي آن كار كارشناسي و داوري انجام شد و توانستيم تاييديه نانوتكنولوژي را هم براي اين محصول بگيريم.

* يعني اگر قرار باشد از اين محصول استفاده شود بايد بر اساس جنس شن هر منطقه محصول جديدي درست شود؟

بله جنس شن هر منطقه اول بررسي مي‌شود و محصول متناسب با آن منطقه طراحي مي‌شود. يعني اين طوري نيست كه اين محصول روي هر شني قابل استفاده باشد.

* آيا توليد آن به گونه‌اي هست كه بتوان در حجم‌هاي بالا اين محصول را توليد كرد؟

بله ما تمام فناوري توليد اين محصول را داريم. ما خودمان توليد‌كننده اين محصول هستيم لذا اين محصول تنها يك كار آزمايشگاهي نيست و كاملا به خط توليد و ماشين آلات آشنايي كامل داريم و آن چيزي كه گفتم بر اساس 3‌پارامتر اين محصول را توليد مي‌كنيم ومشكلي براي توليد آن نداريم.

* آيا در ديگر نقاط دنيا هم از اين فناوري كه شما به آن رسيده‌ايد استفاده مي‌شود؟ مثلا آيا فناوري شما مشابه خارجي دارد؟

كلا براي تثبيت شن‌هاي روان مكانيزم‌هاي مختلفي مورد استفاده قرار مي‌گيرد. يك‌سري مكانيزم‌ها اين بود كه چيزي سنگين روي شن بريزند تا باد نتواند آن را جابه‌جا كند مثل مالچ نفتي و مواد مشابه آن.

همچنين مكانيزم‌هاي ديگري در خصوص استفاده از انواع چسب وجود دارد كه روش آن چسباندن شن‌ها در سطح است تا باد نتواند شن‌ها را تكان بدهد. مكانيزمي هم هست كه بر اساس آن مي‌توان 4 تا 5 ميليمتر به داخل شن نفوذ كرده و از داخل، شن‌ها را به هم وصل كرد.

اين نگاه، جديد است و ما به اين شيوه به ماجرا نگاه كرده‌ايم اما آن چيزي كه ما در اين روش استفاده كرده‌ايم اين است كه پليمرها وبيو پليمرها كه زنجيره بزرگي دارند را كوچك و در حد نانو‌حلقه كرده‌ايم و حالا بدون آنكه به غلظتش دست بزنيم وقتي روي شن قرار مي‌گيرد به‌راحتي به درون آن نفوذ مي‌كند.

بعد در آنجا اين نانو حلقه‌ها با آب مخلوط مي‌شود يعني 99 درصدش آب است و آب نيز خاصيت نفوذ كنندگي بالايي دارد و بعد از اينكه اين مخلوط آب به درون شن نفوذ كرد باز مي‌شود و به شكل شبكه در مي‌آيد و اين شبكه‌ها در مقابل بادهاي قدرتمند و بارندگي‌هاي شديد هم مقاومت دارد. اين يك نگاه جديد براي تثبيت شن است.

* يعني اين محصول در آب حل مي‌شود اما با ريختن آب روي آن ديگر حل نمي‌شود؟

نه ما ابتدا آن را در آب حل مي‌كنيم تا به صورت محلول در‌بيايد و بعد از اينكه اين محلول را روي شن مي‌ريزيم آن را با خودش پايين مي‌برد و بعد فعاليت اصلي‌اش را شروع مي‌كند. اينكه چند ميليمتر پايين برود در طراحي ما مشخص مي‌شود.

* يعني اگر بعدا در آن منطقه‌اي كه اين محلول ريخته شده باران ببارد قادر نيست آن را از بين ببرد؟

نخير حتي اگر آنها را داخل آب جوش هم بگذاريد، حل نمي‌شوند چون شبكه مي‌شود و بر اساس خود شن‌ها هم شبكه درست مي‌كنند؛ يعني شن‌ها به هم وصل مي‌شوند و شبكه تشكيل مي‌دهند.

عامل شبكه شدن اين نانو حلقه‌ها خود شن‌ها هستند. يعني ما هيچ چيز خارجي به آن اضافه نمي‌كنيم. اگر روي اين شني كه تثبيت نشده آب بريزيد با همان سرعتي پايين مي‌رود كه روي آن محلول ريخته شده است.

لذا هيچ تغييري روي اين بخش‌ها انجام نمي‌دهيم. البته در دنيا محصولي هست كه براي خاك درست شده و دستاورد نانوتكنولوژي است اما ماهيتش نانو حلقه نيست بلكه به روش ديگري شامل يون‌ها، عمليات انجام مي‌شود.

البته كار روي شن سخت‌تر است چون خاك عوامل چسبندگي دارد اما شن نه. همين محصول در آمريكا جزو 3 محصول برتر نانو در سال 2004 بوده است.

* آيا اين محصول بر رشد گياهان تاثير منفي ندارد؟

نه تنها تاثير منفي ندارد بلكه چون از يون‌هايي استفاده مي‌شود كه براي گياه مفيد است و هيچ چيز ضد محيط زيستي در اين محصول وجود ندارد.

* اين محصول چه تفاوت‌هايي با مالچ نفتي دارد؟ و كدام يك مقرون به صرفه‌تر است؟

مبتكر مالچ نفتي ايران است. اين محصول از ضايعات پالايشگاه‌ها توليد مي‌شود. به علت تكنولوژي موجود در پالايشگاه‌ها، از اين محصول به وفور توليد مي‌شد و در حجم بالا در اختيار كشاورزان و مزارع قرار مي‌گرفت و آنها هم اين مالچ‌ها را براي تثبيت شن روي زمين‌ها بياباني مي‌ريختند.

اين روش قريب به40 سال است در ايران استفاده مي‌شود اما در حال حاضر تكنولوژي پالايشگاه‌ها تغيير كرده و تنها يك يا دو پالايشگاه اين محصول را توليد مي‌كنند. يكي از نقاط ضعف اين محصول نحوه پاشيدن آن روي شن‌ها است چون بايد محصول به‌صورت گرم استفاده شود هم موقع بارگيري بايد گرم باشد و هم موقع پاشيدن روي شن‌ها بايد دوباره گرم شود.

اين باعث مي‌شود كه مشكلاتي از نظر بهداشتي براي افراد دست اندر‌كار موضوع ايجاد شود و سلامتي آنها را به خطر مي‌اندازد. در اين محصول فلزات سنگين، سرب، گوگرد و مواد مضر ديگر هم هست كه در حجم‌هاي بالا مي‌تواند براي انسان و طبيعت مضر باشد. ضمن اينكه مالچ تنها مي‌تواند تا 2سال روي زمين‌ها باقي بماند و بعد باد مي‌تواند آن را حمل كند و به جاهاي مختلف انتقال دهد.

نتيجه البته مفيد است و باعث رشد گياهان مي‌شود اما در حجم‌هاي بالا اين روش مشكل است و چون بايد حدود 2 تا 3 سانت و گاهي تا 5 سانتي متر مالچ روي زمين پاشيده مي‌شود از نظر حجم خيلي سنگين و حجيم است و اگر چه اوايل رايگان بود اما هزينه حملش بر عهده كشاورزان بود الان اين محصول پولي شده و مقرون به صرف نيست.

قبلا اين محصول براي هر هكتار3 ميليون تومان براي كشاورز هزينه در بر داشت اما در روش نانو پليمر هزينه حمل حذف مي‌شود، نياز به تانكر ندارد و با سمپاش‌هاي معمولي هم مي‌توان آن را پاشيد.

* هزينه هر هكتار تثبيت شن با روش نانو چقدر است؟

حداكثر 5/1 ميليون تومان يعني نصف آن مبلغ.

July 1, 2009 08:18 PM | TrackBack
نظرها
فرستادن نظر









مشخصات را بخاطر بیاور؟







Powered by Linkdoni.com