تكنولوژي‌هاي تلفن همراه در ايران و جهان

تلفن همراه

همشهری : تلفن همراه امروزه صرفا يك وسيله ارتباط صوتي بين كاربران نيست و كاربردهاي مختلفي پيدا كرده است . به عبارت ديگر استفاده از تلفن همراه براي دسترسي به اينترنت و بهره‏گيري از تمامي ظرفيت‌هاي شبكه جهاني وب، حتي تماشاي فيلم به‌صورت آنلاين، توسعه يافته و تلفن همراه تبديل به‌وسيله‏اي براي مديريت اطلاعات فردي و پايانه اطلاعاتي و پايگاه سرگرمي و تفريح شده است كه كاربردهاي گسترده و نقش‏هاي متعددي دارد؛

از جمله مكالمه تلفني، ارسال و دريافت پيام به‌صورت متن (SMS) و چند رسانه‏اي (MMS)، دريافت اطلاعات از اينترنت، مكان‏يابي از طريق GPS، برنامه‏ريزي و مديريت برنامه‌هاي شخصي، تجارت و بازرگاني، نظارت بر افراد از طريق امكان دسترسي فارغ از زمان و مكان و سرگرمي به‌صورت آفلاين و آنلاين.

اين سرويس‌ها و محتواهاي ارائه‌شده به كاربران شبكه‌هاي سيار را مي‌توان شامل مواردي متعدد بر شمرد از جمله:
موبايل و سرگرمي (Mobile Entertainment)، موبايل و اينترنت (Mobile Internet)، موسيقي و موبايل، بازي و موبايل، تلويزيون و موبايل، موبايل و بازاريابي و فروش(Mobile Marketing)، موبايل و كسب‌وكار(Mobile Business).

از سوي ديگر، كاركردهاي مختلف گوشي‌هاي تلفن همراه را مي‌توان به‌طور خلاصه بدين شرح برشمرد:
- سرعت انتقال پيام، ارسال و دريافت SMS، دوربين عكاسي و فيلمبرداري، امكان ارسال عكس و فيلم.
- دريافت امواج راديو، تلويزيون و ماهواره، رايانه، وسيله اتصال به شبكه اينترنت، ردياب الكترونيكي GPS.
- بازي‌هاي سرگرم كننده، تبليغات بازرگاني و سياسي، ساير خدمات.
نسل‌هاي مختلف تلفن همراه
براي آشنا شدن با توانمندي فناوري تلفن همراه بايد با نسل‌هاي شبكه‌هاي موبايل آشنا شد:
- نسل اول يا سيستم‌هاي آنالوگ كه فقط براي انتقال صدا از آنها استفاده مي‌شد.
- نسل دوم يا سيستم‌هاي ديجيتال، فناوري مورد استفاده در شبكه موبايل دولتي ايران.
- نسل 5/2 كه يكسري خدمات به‌نام خدمات حامل (Bearer Services) از قبيل امكان ارسال پيام كوتاه، تعريف صندوق صوتي را در اختيار كاربر قرار مي‌دهد.
- نسل 75/2 كه علاوه بر انتقال صدا و خدمات توانايي انتقال داده با استفاده از فناوري GPRS را دارد كه شبكه ايرانسل از اين نسل است.
- نسل 3 كه فناوري‌هايي را پشتيباني مي‌كند كه در نسل‌هاي قبلي نيست. از جمله آنها مي‌توان به تماس‌هاي ويدئويي، بارگذاري فايل‌هاي ويدئويي، انتقال اطلاعات با سرعت بالا، خدمات مبتني بر موقعيت اشاره كرد. از سوي ديگر فناوري‌هاي مطرح امروز شبكه‌هاي موبايل عبارتند از؛ EMS، MMS، VMS و UMS.

سيستم VMS اين امكان را مي‌دهد تا درصورت خاموش بودن تلفن همراه مشترك، پيام صوتي مربوط به وي حفظ و پس از روشن شدن تلفن مشترك از وجود اين پيام آگاه شود. در سيستم MMS هر گونه پيام از گرافيك و صدا تا عكس و متن بدون محدوديت حجم ارسال مي‌شود. البته اين سيستم به خاطر قطع و وصل شدن‌هاي مكرر ارتباط كارايي مطلوبي ندارد. UMS نيز تركيبي از 2 سيستم قبلي است كه شامل متن، صدا، اي‌ميل، صدا به متن و... است.

رشد شبكه

شبكه‌هاي تلفن همراه را مي‌توان يكي از فناوري‌هايي محسوب كرد كه در سال‌هاي اخير رشد چشمگيري را داشته است. اين فناوري به دارندگان آن، اين اجازه را مي‌دهد كه از هر نقطه جهان با ساير دستگاه‌هاي تلفن‌همراه و يا تلفن معمولي ارتباط برقرار كنند.

يكي از قابليت‌هايي كه طي دهه گذشته در اين شبكه‌ها فراهم آمده امكان مبادله پيام‌هاي متني از طريق گوشي‌هاي تلفن همراه است. اين قابليت‌ كه سرويس پيام كوتاه نام دارد نه تنها به‌طور مستقيم مورد استفاده كاربران شبكه تلفن‌همراه قرار مي‌گيرد، بلكه باعث مي‌شود تا بتوان خدمات متنوع ديگري را نيز از طريق دستگاه‌هاي تلفن‌همراه عرضه كرد.

‌اگر قبول كنيم كه هر نسلي از فناوري‌ها يك‌ نقطه اوج دارد SMS را مي‌توان نقطه اوج نسل پيام رساني متني دانست. يكي ديگر از بزرگ‌ترين كاربردهاي بالقوه SMS استفاده از آن به‌عنوان روشي براي اطلاع‌رساني است. SMS مي‌تواند براي انتقال تمامي اطلاعاتي كه از مقدار كمي اطلاعات متني تشكيل شده‌است استفاده شود.

اطلاعاتي نظير اخبار ورزش يا اطلاعات شبكه پروازي، هواشناسي، قيمت سهام، صورت حساب‌هاي بانكي و تيتر اخبار خبرگزاري‌ها از جمله اين نوع كاربرد هستند.

از سوي ديگر اپراتور‌هاي تلفن‌همراه در حال حركت به سمت ارائه خدمات GPS نيز هستند. خدمات مبتني بر محل امكان توليد كاربردهاي بسيار زيادي را فراهم مي‌كنند كه بسياري از آنها مي‌توانند از SMS به‌عنوان روش ارتباطي خود با كاربران استفاده كنند. كاربردهاي تجاري و صنعتي بسياري نيز براي SMS ابداع شده‌است.

به‌طور مثال سازمان‌ها مي‌توانند با كارمندان غيرمستقيم خود مانند كارمندان بخش فروش و تحويل در ارتباط باشند. يا برخي از سازمان‌ها و شركت‌ها از تلفن همراه براي توسعه تجارت و مشتري يابي استفاده مي‌كنند.

SMS در ايران

SMS در ايران با تأخير به بهره‌برداري رسيد. در اواخر سال 1381 (اوايل 2003 ميلادي)كه در اكثر نقاط دنيا SMS كاملا به‌عنوان يك سرويس كاملاجا افتاده و پركاربرد مطرح بود اين سرويس در شبكه ايران راه‌اندازي شد. استفاده از SMS در ايران به دلايل مختلف رشدي آهسته‌تر را نسبت به ساير نقاط جهان تجربه كرد.

اما طبق آمار شركت مخابرات ايران هر مشترك ايراني داراي اين سرويس به‌طور متوسط 2 پيام در روز ارسال مي‌كند كه نسبت به آمار ساير نقاط جهان عدد قابل‌قبولي به‌نظر مي‌رسد. البته در مواقع خاص اين عدد به 200 ميليون پيامك در روز هم رسيده است.

مثلا شركت مخابرات اعلام كرده كه در روزهاي قبل از انتخابات متوسط ارسال پيامك 110 ميليون در روز بوده است.

SMS در جهان

افزايش سريع ميزان استفاده از SMS داراي سابقه بسياري است. بازار‌هاي تمام نقاط جهان به‌خصوص اروپا بعد از اينكه اپراتور‌ها SMS دو طرفه را پياده‌سازي كردند، مشكلات موجود براي ارتباط بين اپراتوري را برطرف كردند.

اروپا و شبكه GSM محل تولد پديده SMS است در نتيجه بيشترين ميزان استفاده از آن هم در اين قاره اتفاق مي‌افتد. شرق آسيا نيز يكي از بزرگ‌ترين موفقيت‌هاي SMS را رقم زده است.

در كشورهايي مانند ژاپن نيز آمار به‌طور طبيعي بسيار بالاست و اپراتورهاي اين شبكه‌ها از نظر رشد ميزان استفاده و آمارهاي موجود بيشتر شبيه اپراتورهاي اروپايي هستند.

با توجه به اينكه شبكه‌هاي تلفن همراه كشورهاي آمريكاي شمالي از استاندارد GSM تبعيت نمي‌كنند، سرويس SMS از ابتدا در اين شبكه‌ها قرار نداشته‌است، اما با مشاهده موفقيتي كه اين سرويس در ساير نقاط جهان به‌دست‌آورده استاپراتورهاي اين كشورها نيز به مرور به ارائه اين سرويس پرداخته‌اند.

تلفن همراه در برنامه چهارم

براساس اهداف كمي سند توسعه بخشي فناوري اطلاعات و ارتباطات برنامه چهارم در بخش تلفن همراه موارد زير بايد طي سال‌هاي برنامه تحقق يابد:

١- افزايش ضريب نفوذ تلفن همراه از ٧و ٤٩ صدم درصد به ٥٠ درصد يا به روز شدن واگذاري تلفن همراه در كل كشور.

٢- افزايش سهم بخش غيردولتي از كل مشتركين تلفن همراه به ٥٠ درصد.

٣- افزايش جاده‌هاي تحت پوشش از 10هزار كيلومتر به 35هزار كيلومتر.

٤- افزايش ميزان موفقيت مكالمات در شبكه تلفن همراه از ٣٥ درصد به ٥٠ درصد.

در اينكه 38 ميليون كاربر ايراني تلفن همراه تا چه حد از اين فناوري‌ها بهره‌مند هستند جاي بحث و تامل وجود دارد. شايد تصور شود كه اين فناوري تنها در دستگاه‌هاي دولتي كاربرد دارد، يا اينكه فقط برخي بخش‌ها از آن استفاده مي‌كنند.

اما موارد گفته شده نشان مي‌دهد كه امروزه تلفن همراه بخشي از زندگي و كسب و كار مردم شده است و مختل شدن اين شبكه به معناي مختل شدن زندگي طبيعي مردم است.