جزئیات وبومتري دانشگاه ها

همشهري - طاهره ساعدي : موضوع پايين بودن رتبه وب سايت دانشگاه هاي ايران در سطح جهاني همچنان در كانون توجه محافل دانشگاهي قرار دارد . روزنامه همشهري هفته گذشته در گزارشي با استناد به گزارش موسسه وب سنجي اسپانيا اعلام كرد قوي ترين وب سايت دانشگاهي ايران رتبه 990 جهان را دارد . در گزارش حاضر جزييات بيشتري در اين باره ارايه شده است .

معاون پژوهشی مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری با تشریح جزئیات رتبه بندی دانشگاههای جهان بر اساس وب سنجی (وبومتری) گفت: دانشگاههای کشور در بین ۲۰۰ و ۵۰۰ دانشگاه برتر جهان هیچ رتبه ای از نظر وب سنجی ندارند.
محمد رضا قانع افزود: این طرح از سال ۲۰۰۴ توسط آزمایشگاه سیبرمتریکس در اسپانیا راه اندازی شده است که بیش از ۱۶ هزار موسسه آموزش عالی را در سطح جهان پوشش می دهد. متولیان آموزش عالی می توانند از این طریق برپایه شاخص های وب سنجی از وضعیت دانشگاهها یا موسسات پژوهشی خود در مقایسه با دیگران آگاه شوند.
وی با بیان اینکه کشور ما در بین ۲۰۰ و ۵۰۰ دانشگاه برتر جهان هیچ رتبه ای از نظر وب سنجی ندارد گفت: بین هزار دانشگاه برتر یک دانشگاه از ایران (دانشگاه تهران) مشاهده می شود این در حالی است که از کشور ترکیه بین ۵۰۰ و ۱۰۰۰ دانشگاه برتر به ترتیب ۳ و ۹ دانشگاه مشاهده می شود.
وي گفت: اگر به توزیع دانشگاههای برتر بر اساس ناحیه جغرافیایی توجه شود در بین ۲۰۰ دانشگاه برتر ۱۲۱ دانشگاه متعلق به آمریکای شمالی، ۶۰ دانشگاه از اروپا، ۱۰ دانشگاه از آسیا، ۶ دانشگاه مربوط به اقیانوسیه و ۳ دانشگاه از آمریکای لاتین دراین رتبه بندی وجود دارد. وی افزود: در بین ۵۰۰ دانشگاه برتر، آمریکای شمالی دارای ۲۰۶ دانشگاه، اروپا ۲۲۳، آسیا ۴۰، اقیانوسیه ۱۵، آمریکای لاتین ۱، جهان عرب و آفریقا ۱ دانشگاه در این رتبه بندی است. قانع با اشاره به توزیع دانشگاههای برتر بر اساس کشور به مهر گفت: ۱۰۴ دانشگاه از آمریکا، ۱۷ دانشگاه از کانادا، ۱۷ دانشگاه از آلمان، ۱۲ دانشگاه از بریتانیا، ۶ دانشگاه از استرالیا، ۶ دانشگاه از هلند، ۴ دانشگاه از سوئد، ۴ دانشگاه از اسپانیا، ۳ دانشگاه از ژاپن در بین ۲۰۰ دانشگاه برتر از نظر وب سنجی قرار دارد.
وی اظهار داشت: از کشور سوئیس ۳ دانشگاه، از نروژ ۳ دانشگاه و از سایر کشورها نیز ۲۱ دانشگاه در رتبه های بالای ۲۰۰ قرار دارند.معاون پژوهشی مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری افزود: همچنین از کشور آمریکا ۱۷۹ دانشگاه، آلمان ۴۹ دانشگاه، از بریتانیا ۳۵ دانشگاه، از کانادا ۲۷ دانشگاه، از اسپانیا ۲۷ دانشگاه، از فرانسه ۱۶ دانشگاه، از استرالیا ۱۳ دانشگاه در بین ۵۰۰ دانشگاه برتر قرار دارند.
وی افزود: در این رده بندی از کشور ایتالیا ۱۳ دانشگاه، از ژاپن ۱۰ دانشگاه، از تایوان ۱۰ دانشگاه، از هلند ۹ دانشگاه، از سوئد ۹ دانشگاه، از برزیل ۹ دانشگاه و از سایر کشورهای دنیا نیز ۹۴ دانشگاه در رده ۵۰۰ دانشگاه برتر قرار گرفته اند.
قانع گفت: ۴۱ دانشگاه ایران دارای رتبه جهانی در طرح وب سنجی هستند که از رتبه ۹۹۰ تا ۵۹۶۷ را شامل می شود.
وی ادامه داد: تنها دانشگاه تهران رتبه زیر هزار (۹۹۰) دارد و ۱۶ دانشگاه ایران رتبه بین ۱۰۰۰ و ۳۰۰۰ را کسب کرده اند که ۴به دانشگاههای علوم پزشکی و ۱۲ دانشگاه به وزارت علوم وابسته هستند.اظهار داشت: ۱۴ دانشگاه وزارت علوم و ۸ دانشگاه وزارت بهداشت و ۲ دانشگاه آزاد اسلامی که جمعا ۲۴ دانشگاه می شوند نیز دارای رتبه بین ۳۰۰۰ تا ۶۰۰۰ هستند.
وی در خصوص جایگاه موسسات پژوهشی ایران در رتبه بندی وب سنجی نیز گفت: ۱۶ موسسه تحقیقاتی از ایران بین ۱۴ هزار و ۸۷۶ موسسه پژوهشی جهانی موجود در این رتبه بندی دارای رتبه هایی بین ۹۰۷ تا ۲ هزار و ۴۰۳ قرار دارند.
قانع اضافه کرد: یک موسسه نیز رتبه زیر ۱۰۰۰ (۹۰۷) دارد و ۹ موسسه پژوهشی نیز رتبه بین ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ را کسب کرده است که ۳ موسسه وابسته به حوزه پزشکی است و ۶ موسسه غیر پزشکی هستند.
وي اظهار داشت: طرح رتبه بندی بر اساس شاخصهای محیط وب، ۱۷ هزار و ۲۶۱ بیمارستان را در سراسر جهان مورد ارزیابی قرار داده که خوشبختانه از ایران ۷ بیمارستان دارای رتبه بین ۱۳۷ تا ۱۹۵۳ هستند.
وی اضافه کرد: به ترتیب می توان بیمارستان دانشگاه علوم پزشکی تبریز را دارای رتبه ۱۳۷، بیمارستان دانشگاه علوم پزشکی گیلان را دارای رتبه ۵۲۷، بیمارستان دانشگاه علوم پزشکی همدان را دارای رتبه ۵۴۹ ، بیمارستان دانشگاه علوم پزشکی بابل را دارای رتبه ۷۲۶ ، موسسه رویان را دارای رتبه ۱۱۴۷، بیمارستان دانشگاه الزهرا را دارای رتبه ۱۵۳۶ و بیمارستان دانشگاه علوم پزشکی شیراز را دارای رتبه ۱۹۵۳ اعلام کرد.
گفتگو با رييس مركز منطقه اي اطلاع رساني علوم و فناوري
دكتر جعفر مهراد رييس مركز منطقه اي اطلاع رساني علوم و فناوري در گفتگو با همشهري در خصوص وبومتريك مي گويد :
با ظهور وب به عنوان محملي نو براي دستيابي به آخرين يافته هاي پژوهشي ، افزايش ارتباطات علمي از اين طريق اهميتي بسيار يافته است . دانشگاه ها و مراكز پژوهشي ايران به عنوان آيينه تمام نماي پيشرفت علمي و پژوهشي كشور وظيفه دارند با در نظر گرفتن اين مهم سعي در حضور همه جانبه در عرصه وب داشته و از اين طريق رويت پذيري خويش را افزايش داده و در رتبه بندي هاي دانشگاهي دنيا صعود نمايند .
وي مي افزايد : از جمله مزاياي حضور دانشگاه ها و مراكز پژوهشي در عرصه وب مي توان به موارد زير اشاره كرد :حضور در بازار آكادميك جهاني و يافتن بازارهاي جديد براي محصولات و خدمات علمي – پژوهشي به عنوان مثال راه اندازي دوره هاي آموزشي مجازي با دانشجوياني از سراسر جهان ، توانايي شركت در رقابتهاي بين المللي و افزايش رويت پذيري در سطح جهاني ، انجام وظايف سنتي دانشگاه ها يعني آموزش و پژوهش با بهر گيري از امكانات دنياي ديجيتال ، توانايي خلق محتواي بيشتر با قيمتي به مراتب كمتر ، وب سنجي يا وبومتريك شيوه اي معمول در رتبه بندي حضور دانشگاه ها در وب است . در اين شيوه با ارايه شاخص هايي ، وضعيت يك دانشگاه در مقايسه با ديگر دانشگاه ها مشخص مي گردد
به گفته دكتر جعفر مهراد اگر چه شاخص هاي 4 گانه اندازه ، رويت پذيري ، تعداد فايل هاي پربار و پژوهشگر در اغلب نظام هاي رتبه بندي به عنوان شاخص هاي وب سنجي معرفي شده اند اما برخي از شاخص ها كه دانشگاه ها ومراكز پژوهشي با رعايت آنها قادر به افزايش رتبه در نظام هاي معتبر رتبه بندي جهاني شده اند بدين ترتيب هستند :
ميزان صفحات و محتواي وبي : اين معيار با تعداد صفحات وبي دانشگاه يا مركز پژوهشي و توانايي در توليد دانش الكترونيكي در ارتباط است .از جمله شاخص هاي مهم در اين حوزه تعداد مولفين بالقوه از قبيل اساتيد ، دانشجويان تحصيلات تكميلي و كاركنان ميزان دسترسي پذيري منابع و انعطاف پذيري سياستهاي داخلي و خارجي موسسه در زمينه تسهيل دسترسي آزاد است .
كيفيت منابع : اندازه گيري كيفيت دشوار است اما در اين حوزه به شاخص هايي همچون اعتبار مولفين ، دانشگاه هاي توليد كننده منابع ، وجود فرآيند داوري علمي براي منابع الكترونيكي ، وجود فرمتهاي مختلف منابع و زبان منابع مي توان اشاره كرد .
رويت پذيري : شاخص هاي مهم اين حوزه شامل برخورداري از شبكه هاي پيوند فرامتني و ميزان منابع با دسترسي آزاد است
پذيرش عمومي : اين معيار با ميزان رضايتمندي كاربران در ارتباط است . شاخص هاي مهم اين حوزه شامل تعداد كاربران ، انعطاف پذيري در قبال رفتارهاي مختلف اطلاع يابي كاربران ، تلاش در روزآمد سازي و تكامل وب سايت ، نظرات داوران و ضريب تاثير وبي است
بين المللي بودن : وجود ارتباط با دانشمندان و پژوهشگران بين المللي و همكاري با كادر هيات علمي بين المللي
كيفيت آموزش : تعداد اعضاي هيات علمي كه قادر به خلق محتوا در وب هستند ، رشته هاي آموزشي مجازي و نسبت دانشجويان به اعضاي هيات علمي و كاركنان
برون داد پژوهشي : اين معيار از طريق سنجش ميزان دسترسي پذيري برون داد پژوهشي موسسه در نظام هايي مثل گوگل اسكولار و SCI& SSCI برآورد مي شود
شهرت علمي و ضريب تاثير وبي : در اين حوزه اعتبار دانشگاه و اعضاي هيات علمي آن ، اندازه گيري رويت پذيري كه از طريق محاطبه تعداد پيوندهاي انجام شده به سايت موسسات مشخص مي شود ، تعداد پژوهشگران پر استناد موسسه و ميزان كاركنان مشهور آن در سطح جهان اهميت دارد .
اطلاعات قديمي آقاي وزير
به گزارش همشهري هر چند وزير علوم اعلام كرده كه دو دانشگاه پيام‌نور و تهران در زمينه وبومتريك حائز رتبه‌هاي زير 2 هزار شده‌اند اما نگاهي به تازه ترين رتبه بندي دانشگاه هاي جهان نشان مي دهد كه دانشگاه پيام نور در ميان 2 هزار دانشگاه برتر جهان به لحاظ وبومتريك قرار ندارد و رتبه اين دانشگاه در رتبه بندي ژانويه 2009 سايت وبومتريك ، 2978 بوده است .البته دانشگاه تهران به عنوان برترين دانشگاه ايران در اين رتبه بندي در جايگاه 990 جهان قرار دارد كه نشان دهنده پيشرفت قابل توجه در سال هاي اخير مي باشد . بر اين اساس ساير دانشگاه برتر ايران در فهرست وبومتريك دانشگاه هاي جهان عبارتند از : دانشگاه علوم پزشكي اصفهان با رتبه 1715 ، دانشگاه علوم پزشكي تهران با رتبه 1793 ، دانشگاه صنعتي شريف با رتبه 2256 ، مركز تحقيقات فيزيك نظري با رتبه 2323 ، دانشگاه فردوسي مشهد با رتبه 2380 ، دانشگاه امير كبير با رتبه 2457 ، دانشگاه علم و صنعت با رتبه 2650 ، دانشگاه اصفهان با رتبه 2737 ، دانشگاه علوم پزشكي شيراز با رتبه 2808 ، دانشگاه خواجه نصير طوسي با رتبه 2842 ، دانشگاه اصفهان با رتبه 2870 ، دانشگاه شيراز با رتبه 2897 ، دانشگاه تربيت مدرس با رتبه 2919 ، دانشگاه اروميه با رتبه 2963 . اما جالب است بدانيد كه سايت مركزي دانشگاه آزاد اسلامي با صدها واحد دانشگاهي در اين رتبه بندي جايي ندارد و بالاترين رتبه واحدهاي دانشگاهي اين دانشگاه در وبومتريك جهاني متعلق به دانشگاه آزاد اسلامي واحد سبزوار با رتبه 5619 است وبعد از آن وب سايت دانشگاه آزاد اسلامي واحد تهران جنوب با رتبه 5747 جهان قرار دارد .
همشهري - سه شنبه 8/2/88 ، صفحه 23