گزارش - وزارت علوم در آستانه تغييرات ساختاري

اعضاي كميسيون آموزش و مسئولان دانشگاهي در گفتگو با خراسان تشريح كردند:
كم توجهي وزارت علوم به سند چشم انداز و تعلل درتدوين نقشه جامع علمي
ساعدي
با وجود ادعاي وزارت علوم مبني بر انجام تمام وظايف محوله به اين وزارتخانه و ارائه آمار و ارقام در مورد بهبود كمي و كيفي دستگاه هاي زيرمجموعه آن از جمله دانشگاه ها، اعضاي كميسيون آموزش و شماري از مسئولان دانشگاه هاي كشور در گفتگو با خراسان، از وزارت علوم انتقاد كردند و اظهار داشتند: اين وزارتخانه نه به وظايف محول شده قانوني خود عمل كرده و نه در جهت كيفيت و سطح علمي دانشجويان گام برداشته ضمن اين كه براي ترسيم نقشه جامع علمي كشور كار قوي و شايسته اي انجام نداده است. همچنين رئيس كميسيون آموزش مجلس با اعلام هشدار در اين زمينه مي گويد: وزارت علوم طي ٣ سال اخير در جهت اهداف سند چشم انداز گام برنداشته است. در همين حال مدير روابط عمومي وزارت علوم اذعان داشته كه وزارتخانه در حال تغيير ساختار سازماني براي ارتقاي كيفيت و بهبود فرآيند اجراي ماموريت ها و انجام وظايف قانوني است.دكتر عباسپور، رئيس كميسيون آموزش مجلس، مي گويد: وزارت علوم تحقيقات و فناوري به عنوان فرمانده و هماهنگ كننده بخش تحقيقات و پژوهش نقش قانوني خود را كه در مجلس هفتم طبق برنامه ٥ساله و قانون وزارت علوم به آن محول شده، ايفا نكرده است.
وي مي افزايد: حتي شوراي عالي علوم، تحقيقات و فناوري نيز كه اكنون در حال ادغام است، نتوانست جلسات منظم و منسجمي برگزار كند تا به مقوله پژوهش و تحقيقات آن طور كه شايسته و بايسته است، بپردازد.
دكتر عباسپور، با انتقاد از وزارت علوم مي گويد: فعاليت هاي اين وزارتخانه در ٣ سال اخير در جهت اهداف سند چشم انداز ٢٠ ساله كشور نبوده است و اين يك هشدار جدي است. اگر همين روند ادامه پيدا كند، ما به جايگاه علمي تعيين شده در سند چشم انداز نخواهيم رسيد.
وي همچنين در مورد ترسيم نقشه جامع علمي كشور مي گويد: با گذشت بيش ازيك سال از صدور دستور تهيه نقشه جامع علمي از سوي مقام معظم رهبري، هنوز تاريخي براي آن ارائه نشده است و وزارت علوم به عنوان يكي از متوليان اصلي توليد و توسعه علم و فناوري در كشور، كار آنچنان قوي در اين زمينه ارائه نداده است.
دكتر روستا آزاد، معاون پژوهشي دانشگاه صنعتي شريف، در مورد كارآيي وزارت علوم در انجام وظايف محوله طبق قانون مي گويد: اگر وزارت علوم فردا تعطيل شود، هيچ اتفاق خاصي نمي افتد.
وي مي افزايد: مشكل وزارت علوم كسري بودجه نيست بلكه در حال حاضر اين وزارتخانه هيچ سرويسي به دانشگاه ها ارائه نمي دهد. به عنوان مثال دانشگاه ها مشكل نظام وظيفه دانشجويان را به طور مستقيم با سازمان نظام وظيفه حل مي كنند، در حالي كه وزارت علوم بايد اين كار را انجام دهد. وزارت علوم مشكلات خود را دارد و بيشتر از حل مشكلات خود كاري انجام نمي دهد.دكتر روستا آزاد تصريح مي كند: وزارت علوم در تدوين نقشه جامع علمي كارهايي انجام داده ولي ضعيف است. به گفته معاون پژوهشي دانشگاه صنعتي شريف، اگر بودجه مورد نياز وزارت علوم به صورت واقعي برآورد و به رئيس جمهور اعلام و پي گيري مي شد، هم اكنون اين وزارتخانه و دانشگاه ها با مشكلات كسري بودجه دست و پنجه نرم نمي كردند.وي ادامه مي دهد: شوراي عالي علوم و تحقيقات هم كه در وزارت علوم تشكيل شده بود تا به مسائل پژوهشي رسيدگي كند، كار زيادي انجام نداد و هم اكنون به دليل ادغام شوراها، فقط اسمي از آن باقي مانده است به عبارت ديگر در حال حاضر نه تشكيل جلسه مي دهد، نه كاري را پيگيري مي كند و نه ساختار مشخصي دارد.
دكتر روستا آزاد مي گويد: بودجه پژوهشي دانشگاه ٣ ميليارد تومان است كه ٥٠٠ ميليون تومان آن فقط صرف خريد پهناي باند مي شود.دانشجويان و استادان از سرعت پايين اينترنت بسيار ناراضي هستند و ما هم به دليل كاهش بودجه پژوهشي كه وزارت علوم نتوانست تغيير محسوسي در آن بدهد، قادر به خريد پهناي باند بيشتر نيستيم.
وي با اشاره به سخنان رئيس جمهور مبني بر اختصاص بخشي از درآمد وزارت ICTاز محل پيامك به وزارتخانه هاي علوم و بهداشت توضيح مي دهد: اين يك پيشنهاد منطقي نيست چون غيرممكن است.دكتر سرفراز عضو كميسيون آموزش مجلس و عضو هيئت علمي دانشگاه فردوسي مشهد نيز مي گويد: وزارت علوم جسته گريخته كار مي كند. بودجه هاي اختصاص يافته به پژوهش در اين وزارتخانه مناسب نيست.از سوي ديگر بر نحوه هزينه كرد بودجه نظارت جدي از سوي وزارتخانه صورت نمي گيرد.
دكتر سرفراز توضيح مي دهد: وزارت علوم به توسعه شتابزده و بدون منطق بعضي بخش ها از جمله پيام نور اقدام كرده است كه به اعتقاد ما اصلا مناسب نيست و آن را به وزير محترم گوشزد كرده ايم كه توجهي به آن نشده است.
عضو كميسيون آموزش مجلس مي افزايد: كسري بودجه وزارت علوم و كمي بودجه هاي پژوهشي باعث ايجاد مشكلات جدي در دانشگاه ها شده است كه به نظر مي رسد مقصر اصلي وزارت علوم است. در زمان بودجه ريزي و تصويب بودجه ساليانه، مجلس با علم به اين كه بودجه وزارت علوم يا آموزش و پرورش اصلا مناسب نيست، اين مسئله را گوشزد و تاكيد مي كند كه اين ميزان بودجه نياز به متمم پيدا خواهد كرد ولي گوش كسي بدهكار نيست.
اين وظيفه وزير علوم است كه قبل از تقديم بودجه به مجلس، هزينه ها را به صورت حقيقي برآورد كند تا بعد دچار كسري بودجه نشود. در حال حاضر بعضي از دانشگاه ها حتي امكان دادن حقوق استادان را هم ندارند بنابراين چگونه مي توانند به امر تحقيقات و پژوهش بپردازند.به هر حال وزارتخانه عملكرد خوبي از خود نشان نداده است و در اين زمينه به توصيه هاي مجلس هم توجه نمي كند و در حقيقت به وظايفش به درستي عمل نكرده است.دكتر شعباني، معاون پژوهشي دانشگاه فردوسي، مي گويد: مسئولان وزارت علوم تلاش مي كنند وظايف خود را انجام دهند. بنابراين اگر مشكلات و ضعف هايي وجود دارد به سيستم برمي گردد.
وي مي گويد: بند واو تبصره ٩ در حوزه پژوهش قانون خوبي است ولي بسيار دير ابلاغ شد كه عملا امسال را در برنمي گيرد.دكتر شعباني مي گويد: با افزايش حقوق اعضاي هيئت علمي، وزارت علوم موظفي تدريس اين اعضا را نيز افزايش داد بنابراين بخش زيادي از انرژي و وقت اعضاي هيئت علمي معطوف آموزش شده و ميزان فعاليت هاي پژوهشي آنها تحت الشعاع اين موظفي تدريس قرارگرفته و كاهش يافته است. در حالي كه وظيفه اصلي دانشگاه ها توليد، اشاعه و زمينه سازي براي كاربرد دانش است و اين مهم نبايد تحت الشعاع مسائل ديگر قرار گيرد.
وزارت علوم بدون درنظر گرفتن عواقب، تصميم به انجام اين كار گرفت كه تاثيرات نامطلوبي بر حوزه پژوهش مي گذارد.به كارگيري افرادي به عنوان اعضاي هيئت علمي پژوهشي در دانشگاه ها توسط وزارت علوم نيز فعاليتي است كه كارشناسان اين حوزه، آن را مورد انتقاد قرار داده اند.
بنابر تجربه اي كه داريم، عمده اعضاي هيئت علمي پژوهشي داراي فعاليت پژوهشي كمتري نسبت به ديگر اعضاي هيئت علمي هستند در حالي كه نبايد با اين كار آموزش و پژوهش را از هم تفكيك كرد، چون كسي كه وارد دانشگاه مي شود بايد آموزش را در كنار پژوهش داشته باشد.
وضعيت موجود ضربه اي جدي به بحث آموزش و پژوهش در دانشگاه ها وارد مي كند و باعث كاهش كيفيت پژوهشي و حتي آموزشي مي شود.
دكتر قرباني رئيس دانشگاه صنعتي اصفهان نيز در اين زمينه مي گويد: درست است كه وزارت علوم مي گويد تعداد دانشجويان طي سال هاي اخير افزايش زيادي يافته است اما اين افزايش كمي است و متاسفانه افزايش كيفي دانشجويان و دانش آموختگان متناسب با افزايش كمي آنها نيست. به عبارت ديگر سطح علمي دانشجويان آنچنان كه بايد افزايش پيدا نكرده است.
دكتر داداش پور، مديركل روابط عمومي وزارت علوم، با اشاره به اين مسئله كه انتقادات برخي افراد از اين وزارتخانه را داوري نمي كند، مي گويد: در حال حاضر تغييراتي در ساختار سازماني وزارت علوم در حال وقوع است كه به افزايش كيفيت و بهبود فرآيند اجراي ماموريت ها و وظايف محول شده از سوي قانون به اين وزارتخانه كمك مي كند.وي به بخشي از تغييرات صورت گرفته اشاره مي كند و مي گويد: پيش از اين اعتقاد بر اين بود كه معاونت پژوهشي و فناوري ٢ عضو جدايي ناپذيرند ولي در حال حاضر وزارتخانه به اين نتيجه رسيده كه چون بحث فناوري اهميت خاصي در كشور پيدا كرده است، بنابراين معاونت پژوهشي از فناوري جدا شود.
در واقع با تفكيك ٢ معاونت مي توان ماموريت هاي وزارت علوم را در زمينه هاي ذكر شده به صورت شفاف و قوي انجام داد. در دنيا آموزش، پژوهش، فناوري و كارآفريني ٤ ماموريتي است كه دانشگاه ها در حال انجام آن هستند كه ما هم بر اين اساس سعي كرده ايم اين ٤ زمينه را در دانشگاه ها فراهم سازيم.دكتر داداش پور كم كاري در زمينه ترسيم نقشه جامع علمي را رد مي كند و مي گويد: با وجود اين كه شوراي عالي انقلاب فرهنگي مسئوليت ترسيم نقشه را در كشور برعهده دارد و از اين حيث وظيفه اي برعهده وزارت علوم نيست، ولي بيشترين كار در اين زمينه توسط اين نهاد انجام شده است.دكتر داداش پور با اشاره به كسري بودجه ٣٠٠ ميليارد توماني وزارت علوم مي گويد: اين كسري بودجه گريبانگير وزارتخانه و دانشگاه ها هم شده است ولي بايد توجه داشت كه بودجه در وزارت علوم بسته نمي شود. با اين حال يادآور مي شوم كه بودجه دانشگاه ها نسبت به سال هاي گذشته افزايش يافته، هر چند متناسب با افزايش ظرفيت آنها نبوده است.
همواره يكي از دغدغه هاي وزارت علوم نيز اين است كه بودجه ها هدفمند و در جهت تقويت ماموريت هاي آموزشي، پژوهشي و فناوري اين وزارتخانه باشد.