رسانه ها و انتخابات
مقالات سياسي
حميد ضيايي پرور
؛امروزه رسانه ها با سياست و اقتصاد در هم تنيده شده و به عنوان جزئي از ساختار سياسي هر كشور و نيز به عنوان كانال هاي اطلاع رساني و انتقال اخبار و اطلاعات و ديدگاه ها مطرح هستند. رسانه ها در هر سطحي و با هر تكنيكي كه انتشار پيام مي كنند، مخاطبشان افكار عمومي است. براين اساس هركس و هر گروهي كه نياز به تاثيرگذاري بر افكار عمومي داشته باشد و بخواهد حوزه عمومي را از خود متاثر كند و آنها را همسو با خود كند، نياز به استفاده از انواع رسانه ها دارد.
براين اساس، در سطح بين المللي، تاثيرگذاري بر افكار عمومي منطقه اي و بين المللي، هدف اصلي رسانه هاي جهاني به شمار مي رود و اين وظيفه، هدف و ماموريت در مواقع بحران ها و جنگ ها و تقابل هاي سياسي و بين المللي، بيش از گذشته خود را نشان مي دهد و در سطح داخلي، اگرچه تاثيرگذاري بر افكار عمومي، يك فرآيند دائمي است، اما در مواقع انتخابات، همه پرسي ها و تصميم گيري هاي مهم، جايگاه برجسته تري پيدا مي كند.
از اين نگاه، هر فرد، حزب يا گروهي در انتخابات نياز به رسانه دارد، براي اين منظور يا خود دست به تاسيس و راه اندازي رسانه مي زند و يا از رسانه هاي موجود براي پيشبرد اهداف خود استفاده مي كند. استفاده از رسانه ها در هر انتخابات به چند صورت، خواهد بود، يكي از مرسوم ترين و البته ملموس ترين آنها استفاده تبليغاتي است؛ يعني يك يا چند رسانه به تابلوي اعلانات، اطلاعيه ها، بيانيه ها، موضع گيري ها، اظهارات سخنگويان حزبي يا آگهي هاي تبليغاتي يك جريان سياسي انتخاباتي تبديل مي شوند. براي مثال مي توان به چندين روزنامه يوميه در ايران اشاره كرد كه اصولا راه اندازي آنها در راستاي اهداف تبليغاتي يك حزب سياسي بوده است و با تحليل محتوا و تحليل گفتمان اين روزنامه ها به طور قطع و يقين مي توان خط و خطوط تبليغاتي آنها را به نفع يك شخصيت يا حزب سياسي تعيين كرد.
هر رسانه اي با توجه به ويژگي هاي تكنيكي ارسال پيام، مي تواند كاربردهاي مختلفي در هر انتخابات داشته باشد. رسانه هاي تلويزيوني، راديويي، مكتوب و اينترنتي، تاثيرگذاري متفاوتي بر مخاطب دارند. تلويزيون فراگيرترين رسانه ٥ دهه اخير است و با وجود توسعه ساير فناوري هاي رسانه اي، هنوز، هيچ رسانه ديگري به مرزهاي فراگير تلويزيون نزديك نشده است. تلويزيون ها در هر كشور به عنوان جريان اصلي رسانه اي يا Main stream media محسوب مي شوند. تلويزيون ها يا وابسته به دولت ها هستند يا در اختيار كمپاني هاي بزرگ و قطب هاي اقتصادي و سياسي كشورها مي باشند. تلويزيون بر چشم ها تاثير مي گذارد و از موثرترين عضو براي انتقال پيام و شكل دهي ذهنيت مثبت يا منفي نسبت به يك كانديداي انتخاباتي استفاده مي كند. به همين دليل نامزدهاي انتخاباتي با ژست هاي مردم پسند و يا با تيپ هاي متفاوت در برابر شبكه هاي تلويزيوني ظاهر مي شوند. اين است كه نامزدهاي انتخاباتي، مشاوران زبده تبليغاتي دارند كه حتي نوع لباس، رنگ لباس، آرايش مو، عينك، كفش، كراوات و نحوه سخن گفتن و ژست هاي او را تعيين مي كنند.
اين تكنسين هاي تبليغاتي معتقدند «عقل مردم به چشمشان است» و آنها با چشم تصميم مي گيرند نه با مغز!
مناظره هاي انتخاباتي ميان رقباي اصلي، در صورتي كه از تلويزيون نشان داده شود بيشترين تاثير را بر مخاطبان مي گذارد، حتي زاويه اي كه دوربين تلويزيوني انتخاب مي كند مي تواند در ارائه چهره اي مقتدر يا ضعيف، مهربان يا خشن و صميمي يا رسمي از كانديدا موثر باشد. كارگردان تلويزيوني هم مي تواند با شيوه نورپردازي، تنوع بخشيدن به مونتاژ تصاوير يا مكث دوربين بر روي نامزدها يا نماهاي باز يا بسته از چهره او دراين تاثيرگذاري نقش برجسته ايفا كند.
در مناظره هاي تلويزيوني، حتي ثانيه ها محاسبه مي شود تا عدالت در اختصاص زمان به كانديداها رعايت شود. كساني كه برنامه درازمدت براي كانديداتوري دارند سعي مي كنند به مناسبت هاي مختلف در تلويزيون ظاهر شوند، حرف هاي خوب بزنند و مردم را با افكار و ديدگاه هايشان آشنا كنند، لذا براي برنامه هاي متعدد حوزه كاري خود تبليغات تلويزيوني به راه مي اندازند، با رسانه ها ارتباط صميمي برقرار مي كنند و گاه و بي گاه نفر اول خبري كشور مي شوند. تبديل شدن يك كانديدا به يك چهره سياسي برجسته، به ناگاه صورت نمي گيرد، مردم و افكار عمومي در يك فرآيند طولاني و با استفاده از انواع تكنيك هاي رسانه اي، با او آشنا مي شوند و زماني كه هنگام ثبت نام يا مهلت كوتاه تبليغات انتخاباتي فرا مي رسد، آنها فقط نامشان را مطرح مي كنند، ديدگاه هاي آنها قبلا براي مردم مطرح شده است. آنهايي كه با چراغ خاموش تا دقيقه ٠٩ انتخاباتي جلو مي روند، استثنا هستند و البته پيروزي آنها هم استثنايي بزرگ تر است.
راديو يكي ديگر از انواع رسانه هاست، راديو نيز به لحاظ فراگيري پا به پاي تلويزيون جلو رفته است. با اين حال به قول استادان ارتباطات در مسابقه گوش و چشم، چشم برنده است.در عوض راديو به جاهايي رسوخ كرده كه تلويزيون از نظر فني امكان آن را نيافته است. راديو به لحاظ قدمت نيز قديمي تر و پرسابقه تر از تلويزيون است، عيب بزرگ هر دو رسانه راديو و تلويزيون، تكرارناپذيري و فرار بودن پيام هاي آنهاست.
براي شنيدن يك برنامه راديويي يا ديدن يك برنامه تلويزيوني بايد راس ساعت مقرر به اين رسانه توجه كنيد، اگر سخني را خوب متوجه نشديد فرصت شنيدن دوباره آن را نداريد، پيام ها در ذهن ماندگار نمي شود، در حالي كه مثلا يك روزنامه را مي توان در دست گرفت. بارها و بارها مطالعه و به آن استناد كرد، يا به ديگران نشان داد و هر بخش را مرور كرد.
مطبوعات يا نشريات در ميان رسانه ها، قديمي ترين سابقه را دارند، مطبوعات به دليل دارا بودن مخاطب با سواد، بر آن گروه از اقشار جامعه كه در علم جامعه شناسي «گروه مرجع» ناميده مي شوند، تاثير مي گذارند و «جريان دومرحله اي ارتباطات» را به وجود مي آورند، زبان مطبوعات، تخصصي تر و عميق تر از ساير زبان هاست، جنبه سرگرمي و تفريح آن كمتر است و بيشتر با محتواي اطلاعاتي مبتني است، در انتخابات، مطبوعات، عزيز دردانه مي شوند، رسانه هاي مكتوب مخاطبان را بمباران خبري و اطلاعاتي مي كنند، براي ارسال اخبار و آگهي و اطلاعات، احزاب سر و دست مي شكنند، دايره مرزهاي سياسي و خط قرمز مطبوعات گسترده تر از ساير رسانه هاست. به همين دليل زباني صريح تر و افشاگرانه تر دارند مطبوعات در بسياري از مواقع حتي سوژه هاي كاري ساير رسانه ها را فراهم مي آورند، يك موج خبري يا بمب تبليغاتي مي تواند همه رسانه هاي فعال كشور را درگير خود كند، مشروط به آن كه در «كمپين تبليغات انتخاباتي» سناريوي پوشش خبري به نحو درستي تدوين شده باشد. در بسياري از كشورها متخصصان مطبوعاتي به مشاوران ارشد احزاب يا دولت ها تبديل مي شوند، اين افراد به spindoctor" مشهورند. آنها ساز و كار رسانه ها را خوب بلدند و تجارب خود را در خدمت دولت يا احزاب قرار مي دهند. در ايران نيز مي توان مشاوران ارشد دولتي را سراغ گرفت كه پايگاه مطبوعاتي دارند.
ستون هاي سرمقالات، يادداشت ها و مصاحبه ها، در آستانه هر انتخاباتي و يا حتي ماه ها پيش از آن پر از نام هايي مي شود كه از قضا، در هنگامه انتخابات، در ليست احزاب خاصي قرار دارند.
رسانه هاي ديجيتال، دنياي جديد پيرامون ما هستند. از تلفن همراه گرفته تا ماهواره و اينترنت. موج گسترش اينترنت و تكنولوژي هاي جديد ارتباطي، همزمان با غرب، بسياري از كشورهاي در حال توسعه را نيز فراگرفته است.
اينترنت رسانه همه گير، همه جايي، همه مكاني و فرا زماني است، اينترنت، رسانه چند رسانه اي است و همه امكانات فني راديو، تلويزيون، روزنامه،ماهواره، گرافيك و الكترونيك را همزمان به خدمت گرفته است. تبليغات اينترنتي مي تواند مبتني بر يك موج وبلاگي يا فرومي باشد، مي تواند در قالب راه اندازي و اداره شبكه هاي اجتماعي مجازي Virtual communities باشد، تبليغات انتخاباتي مي تواند در قالب وب سايت ها، خبرگزاري هاي اينترنتي، چت روم ها، ميل گروپ ها، روزنت هاي سياسي و خبري و يا يوسنت ها باشد.
متخصصان تبليغات اينترنت نبض جامعه را با نظرسنجي ها و افكارسنجي هاي آنلاين در اختيار مي گيرند و محتواي وبي و وبلاگي را تحليل محتوا و رصد مي كنند و در سايت هاي تكنولوژي وب ٢ مثل فليكر، يوتيوپ و ويكي پديا، اطلاعات مورد نظرشان را منتشر مي كنند. براي محتواي رسانه هاي مكتوب يا وب سايت ها، مخاطب يا مشتري جمع مي كنند. رسانه هاي اينترنتي كه اكنون با استفاده از فناوري هاي ديجيتالي مثل Ipod يا Iphone به دنياي تلفن هاي همراه هم رسوخ كرده اند، امروز در دسترس همه هستند حتي در جيب من و شما.
يكپارچگي و به هم پيوستگي اين رسانه ها، آنچنان قدرت و تاثيرگذاري بالايي ايجاد كرده كه براي درك مكانيزم هاي تاثيرات آنها نياز به كار پژوهشي عميق وجود دارد.
هدف همه اين رسانه ها چه راديويي، چه تلويزيوني، چه ماهواره اي، چه اينترنتي و چه ديجيتالي، انگاره سازي، يا تصويرسازي Image Making نسبت به يك تفكر يا حزب يا كانديداي خاص است.
انگاره ها هم اكنون در حال شكل گيري هستند، ما درون رسانه ها زندگي مي كنيم.
July 29, 2007 04:24 PM
|
TrackBack
