تعرفه پيامك فارسي كاهش يافت، مشكل نرم افزاري حل نشد

طاهره ساعدی
وزير ارتباطات روز گذشته در يك نشست رسانه اي از كاهش تعرفه پيامك فارسي در راستاي فرهنگ سازي و تشويق مردم به استفاده از پيامك فارسي خبر داد.

به گزارش ايسنا، دكتر سليماني اظهار داشت: براساس مصوبه دولت و به منظور بسط و گسترش خط و زبان فارسي، نرخ پيامك فارسي به ٨٩ريال كاهش يافت. همچنين تعرفه پيامك هايي كه به صورت لاتين ارسال مي شود، تا تيرماه ٨٧ با قيمت كنوني ١٤٦ ريال و پس از آن با قيمت ٢٢٢ ريال محاسبه خواهد شد.وي افزود: خط و زبان فارسي يكي از حوزه هايي است كه به واسطه استفاده از فناوري پيام كوتاه در معرض خطر قرار گرفته است و نياز به فرهنگ سازي گسترده دارد.وزير ارتباطات تصريح كرد: پس از انجام بررسي هاي لازم، فعاليت مديريتي و هدايتي به منظور به حداقل رساندن آسيب هاي احتمالي به خط و زبان فارسي در اين حوزه آغاز شد.به همين منظور، كارهاي فني در قالب تحقيقات و پروژه هايي شروع شد تا امكانات فني براي اين منظور فراهم شود.او خاطر نشان كرد: بحث قيمت هم يكي از اين گزينه ها بود كه به همين دليل نيز موضوع كاهش تعرفه پيامك فارسي در دستور كار دولت قرار گرفت.در نهايت هيئت دولت در جلسه يك شنبه گذشته خود مصوبه اي را از تصويب گذراند كه به واسطه آن قيمت پيامك فارسي به ٨٩ريال كاهش مي يابد.وزير ارتباطات تصريح كرد: ارسال پيامك هاي دستگاه هاي اجرايي تحت مديريت دولت به صورت فارسي نيز از ديگر بندهاي اين مصوبه است.هم زمان با اين مصوبه كارهاي پژوهشي جنبي به منظور فشرده سازي پيامك هاي فارسي در حال انجام است.وزير ارتباطات درباره پشتيباني نكردن بسياري از گوشي هاي تلفن همراه از فونت فارسي گفت: شركت ارتباطات سيار در حال رفع اين مشكل است و به زودي براي همه گوشي ها فونت فارسي آماده مي شود. وي همچنين خاطرنشان كرد: از وزارت بازرگاني درخواست شده است اجازه وارد كردن گوشي هايي را بدهد كه از فونت فارسي پشتيباني مي كند.
محمد سليماني همچنين درباره تعداد كاراكترهاي محدود پيامك فارسي كه عملا هر پيغام مشترك را به ٢پيامك و بيشتر تبديل مي كند گفت: مهندسان شركت ارتباطات سيار مشغول تهيه نرم افزاري هستند كه اين مشكل را رفع كند.در سخنان وزير به صراحت بحث پيامك فارسي از پيامك انگليسي تفكيك شده است، اما به لحاظ فني چگونه مي توان پيامك هاي فارسي را از انگليسي تفكيك كرد؟چه نرم افزارهايي براي اين امر وجود دارد؟ استانداردهاي موجود براي ارسال پيامك ها از طريق تلفن همراه چيست؟
استاندارد كاراكترهاي پيام كوتاه
براساس استانداردهاي موجود در تلفن همراه، طول پيام كوتاه مبادله شده بين ٢ دستگاه تلفن همراه با خط لاتين حداكثر ١٦٠كاراكتر است كه اين تعداد كاراكتر ١٤٠بايت حافظه ذخيره مي كند، اما نوشتن پيام در سرويس پيام كوتاه براي خط فارسي ٧٠ كاراكتر است و همان ١٤٠ بايت حافظه را ذخيره مي كند. حال اگر بخواهيم در يك پيام كوتاه به زبان فارسي از ١٦٠ كاراكتر (به اندازه خط لاتين) استفاده كنيم، بايد به ميزان بيش از ٢ برابر تعرفه پيام انگليسي به شركت مخابرات بپردازيم.مهندس بهرام اشرف زاده، كارشناس ارشد مخابرات و پژوهشگر زبان فارسي در اينترنت، مي گويد: در سيستم GSM (شبكه جهاني تلفن همراه) براي مبادله پيام كوتاه از يك كدپيج استاندارد ٧ بيتي استفاده مي شود كه در تمام گوشي ها تعريف شده است. اين كد پيج شامل مجموعه اي از كاراكترهاي اصلي فونت لاتين است كه براي نگارش اغلب زبان هاي اروپايي كافي است. هر پيام متني كه از اين كاراكترها تشكيل شده باشد، حداكثر ١٦٠ نويسه يا كاراكتر طول خواهد داشت. وي مي افزايد: امكان ذكر شده در سيستم GSM براي زبان هاي ديگر نيز در نظر گرفته شده است تا با نويسه ها و قواعد خاص خود در تلفن هاي همراه به كار گرفته شود. براي اين منظور كد پيج استاندارد ١٦ بيتي يونيكد نيز در نسل جديد گوشي ها تعريف و گنجانده شده است.
اين كد پيج كاراكترهاي اصلي خط هاي غيراروپايي و از جمله فارسي را نيز شامل مي شود و هر پيام متني كه حاوي حتي يك كاراكتر خارج از مجموعه استاندارد ٧ بيتي) باشد، به صورت يونيكد ارسال مي شود و حداكثر ٧٠ كاراكتر طول خواهد داشت.
اين بدان معناست كه اگر پيامك فارسي ما به عنوان مثال ٧١ كاراكتر طول داشته باشد، با ٢بار Send كردن مي توان آن را ارسال كرد يعني ٧١كاراكتر، ٢ پيامك محسوب مي شود.
مهندس اشرف زاده يادآور مي شود: از نظر فني براي ارسال و دريافت پيام كوتاه با خط فارسي، علاوه بر آن كه لازم است قابليت نگارش در گوشي ها فراهم شده باشد، پشتيباني از كدپيج استاندارد يونيكد نيز توسط گوشي ضروري است.
يك كارشناس ارتباطات و مخابرات نيز مي گويد: اظهارات روز گذشته وزير ارتباطات در مورد اين كه تعرفه يك پيامك به زبان فارسي از ١٤٧ ريال به ٨٩ريال كاهش يافته است، بايد مورد تحليل قرار گيرد، واقعيت اين است كه هر پيامك فارسي براي اين كه با يك بار Send كردن، به مقصد ارسال شود، بايد به طور متوسط فقط حدود ٧٠ كاراكتر باشد بنابراين براي ارسال ٧٠ كاراكتر طبق گفته وزير ارتباطات، تعرفه اي به ميزان ٨٩ريال در نظر گرفته شده است. درحالي كه يك پيامك به زبان انگليسي مي تواند ١٦٠ كاراكتر را ارسال كند بنابراين بهاي ١٦٠ كاراكتري يك پيامك به زبان لاتين به ٢٢٢ ريال افزايش يافته است. حال با مقايسه و يك محاسبه ساده مي توان فهميد كه براي ارسال يك پيامك فارسي ١٦٠ كاراكتري ( كه با ٢بار ارسال امكان پذير مي شود) بايد ٢٠٠ ريال پرداخت. درحالي كه براي ارسال يك پيامك به زبان لاتين با همان ١٦٠ كاراكتر كه با يك بار ارسال و Send كردن انجام پذير است، بايد ٢٢٢ ريال بپردازيم. بنابراين مي توان نتيجه گرفت نه تنها بهاي پيامك فارسي كاهش پيدا نكرده بلكه افزايش نيز يافته است. براساس گفته محمدحسين فلاح اصغري، معاون طرح و مهندسي شركت ارتباطات سيار، در كل كشور به طور متوسط ماهانه ميزان ٥٠٠ تا ٦٠٠ ميليون پيام كوتاه از طريق شبكه ارتباطات مبادله مي شود كه اگر اين رقم را در تعرفه پيامك ضرب كنيم، حاكي از درآمد هنگفت مخابرات از اين محل خواهد بود.
مشكل تشخيص زبان فارسي در تلفن همراه
به گفته كارشناسان شركت ارتباطات سيار، از نظر فني، عملياتي كردن موضوع كاهش هزينه پيام هاي كوتاه فارسي بسيار مشكل است، چرا كه تشخيص حروف فارسي و انگليسي و تفكيك آن ها و محاسبه هزينه جدا براي هريك مستلزم بررسي سيستماتيك محتواي تمام پيام هاست. همچنين استخراج پيام هاي كوتاهي كه به هر ٢ زبان نوشته شده باشد، مشكل را دوچندان مي كند.

اعتراض استادان زبان فارسي
پس از اين كه جمعي از استادان زبان فارسي دانشگاه تهران در سال جاري نسبت به تهديد زبان فارسي در محيط رايانه و تلفن همراه هشدار دادند، بلافاصله مقامات شركت مخابرات اعلام كردند كه در حال طراحي نرم افزاري هستند كه مي تواند با تبديل كاراكترهاي زبان فارسي به زبان انگليسي هزينه اين گونه پيامك ها را معادل پيامك هاي انگليسي كند و زبان موسوم به فينگيليش را حذف كند.
در پي اين رخداد كه بازتاب زيادي هم در رسانه ها داشت، دستورالعملي صادر شد كه بر مبناي آن ارسال و دريافت پيامك انگليسي توسط دستگاه هاي دولتي ممنوع شد اما بررسي ها نشان مي دهد كه اين دستورالعمل اجرا نمي شود.
اعتراض قبلي سازمان بازرسي كل كشور به تعرفه پيامك
در تاريخ ٢٥/٦/٨٦ سازمان بازرسي كل كشور، تعرفه فعلي ارسال پيام كوتاه به وسيله تلفن همراه را غيرعادلانه دانست و براساس بررسي هاي مربوط به مستندات فني و توجيه اقتصادي، خواستار كاهش آن شد.
در گزارش سازمان بازرسي كل كشور آمده بود: سيستم سيگنالينگ براي بستر Voice ايجاد شده است و ارسال پيامك به عنوان خدمات ارزش افزوده از طريق همان سيستم انجام مي شود.
با توجه به آن كه تعرفه مكالمه تلفن همراه براي يك دقيقه ٤٤٧ ريال است و با عنايت به آن كه زمان دوم اشغال لينك هاي ارتباطي حسب اظهارنظر مسئولان مركز SMSC شركت ارتباطات سيار برابر ٣ تا حداكثر ٥ ثانيه مي باشد، چنانچه هزينه اخذ شده از مشتركان براساس ثانيه محاسبه شود، مبلغ دريافتي به مراتب كمتر از مبلغ ١٤٠ ريال فعلي بابت هر پيام ارسالي خواهد بود.
با توجه به اين كه حجم قراردادهاي خريد تجهيزات مازاد بر Voice براي ارسال پيامك از قبيل STP و SMSC و ... به ازاي يك ميليون مشترك در حدود يك ميليارد تومان است و با توجه به آن كه هر ٢ ماه در حدود يك ميليارد پيامك ارسال مي شود، بنابراين با لحاظ مبلغ ١٠ ريال در تعرفه پيامك سرمايه گذاري مزبور ظرف ٢ماه مسترد مي شود. به همين دليل به نظر مي رسد تعرفه فعلي پيامك (مبلغ ١٤٠ ريال) عادلانه نيست.
پيشنهاد كاهش تعرفه پيامك به ٩٠ريال
چند ماه بعد در اوايل آذرماه ١٣٨٦ يك مقام آگاه گفت: رقم پيشنهادي وزارت ارتباطات براي تعرفه هر پيامك ٩ تومان است و يكي از عواملي كه باعث توجه به تعرفه پيامك و پيشنهاد كاهش آن شد، گزارش سازمان بازرسي كل كشور بوده است.
با اين حال وزارت ارتباطات نمي خواهد كاهش بهاي پيامك در اذهان و افكار عمومي به اين صورت تفسير شود كه گويا شركت مخابرات خدمات خود را تاكنون با بهاي گزاف در اختيار مردم مي گذاشته و دراين زمينه مرتكب تخلف شده و سازمان بازرسي كل كشور با ورود به اين مسئله و الزام شركت مخابرات به كاهش تعرفه، قصد جلوگيري از ادامه تخلف را داشته است.