گزارش ٤ انجمن بين المللي در مورد آثار سوء امواج الكترومغناطيس

طاهره ساعدی
ايران موسسه اي براي سنجش امواج الكترومغناطيس آنتن هايBTS ندارد
ايران برخلاف بسياري از كشورها فاقد موسسه اي براي سنجش ميزان انرژي ساطع شده از آنتن هاي BTS است. مهندس مسعود فاتح محقق مركز پژوهش هاي مجلس و مدير پروژه بررسي آثار سوء امواج الكترومغناطيسي اين مركز با اعلام اين مطلب مي گويد: در كشورما، اپراتورهاي تلفن همراه هم مجري وهم ناظر نصب آنتن هاي BTS هستند درحالي كه يك مجري نمي تواند ناظر باشد. به گفته مهندس فاتح، ميزان امواج ساطع شده از بعضي آنتن هاي BTS در مناطق پرجمعيت شهر بيشتر از حد استاندارد بين المللي است كه باعث ايجاد عوارض و آثار سوء مي شود در همين رابطه دكتر ناصري مديركل امور زيربنايي وزارت ICT نيز از تلفن همراه به عنوان مضرترين دستگاه ارتباطي ياد مي كند و مي گويد: باوجود گذشت يك سال از تدوين استانداردهاي لازم براي سنجش ميزان تشعشعات و كيفيت تلفن هاي همراه در كار گروهي در وزارتICT و ارسال آن به موسسه استاندارد، هنوز اين موسسه در زمينه تدوين و ابلاغ استاندارد ملي تلفن همراه بر اين اساس اقدامي نكرده است.
اين مسئله با وجود ميليون ها گوشي تلفن همراه قاچاق و فاقد استاندارد در كشور مي تواند باعث تشديد عوارض ناشي از تشعشعات تلفن همراه براي مشتركان شود. به گفته پژوهشگران و متخصصان فرآيند نظارت و سنجش ميزان تشعشعات ساطع شده از آنتن هاي BTS و تلفن هاي همراه بايد از سوي دولت موردتوجه قرار گيرد تا عوارض سوء اين امواج برسلامت انسان به حداقل ممكن برسد.
مهندس فاتح مي گويد: محققان تأكيد مي كنند كه قرار گرفتن در معرض تشعشعات امواج، آثار نامطلوبي بر سلامت انسان دارد كه ميزان و شدت آن به طول موج و ميزان قرار گرفتن در برابر اين تشعشعات وابسته است.
شواهد علمي نشان مي دهد در مراحل اوليه خواب افرادي كه بيش از ديگران در معرض امواج الكترومغناطيسي قرار دارند، معمولا فعاليت هاي مغزي بيشتري مشاهده مي شود؛ به عبارت ديگر آن ها احساس آشفتگي و بي قراري مي كنند. بنابراين زماني كه در دنياي مدرن از لوازم الكترونيكي و تلفن هاي همراه استفاده مي كنيم، بايد در نظر داشته باشيم كه هم زمان در معرض آثار منفي امواج الكترومغناطيسي به ميزان گسترده قرار داريم. به گفته مهندس فاتح، امواج الكترومغناطيس مختص تلفن هاي همراه نيست بلكه لوازم برقي مانند مايكروويو، سشوار، سيستم هاي بي سيم، موتور خودرو، سيستم هاي فشارقوي و رايانه و انواع لوازم برقي كه در اطراف ما وجود دارد، امواجي از خود ساطع مي كند كه براي انسان مضر است. تأثيرات منفي حاصل از اين امواج، بستگي به نوع و طول موج آن ها دارد.
به گفته اين پژوهشگر، با افزايش كاربرد امواج الكترومغناطيس در زندگي امروز، دانشمندان از سال ١٩٤٠ به فكر تحقيق در مورد خطرات احتمالي اين امواج افتادند و تحقيقات گسترده اي را در مورد آثار سوء آن بر بدن انجام داده اند.
موسسه هاي گوناگون استانداردهاي متعددي براي سطح مضر بودن امواج تعيين كردند كه به تدريج پس از كشف اين مهم كه اين امواج حتي در مقياس هاي پايين نيز براي بدن مضر است، استاندارد آستانه مضر بودن امواج را كاهش دادند، در واقع استانداردهاي اوليه سطح بيشتري از جذب امواج الكترومغناطيسي را براي بدن مجاز مي دانست.
مركز پژوهش هاي مجلس با جمع آوري گزارش هاي مختلف به اين نتيجه رسيد كه گوشي تلفن همراه بيشترين آسيب را نسبت به ديگر دستگاه ها به بدن مي رساند.
دبير انجمن دانش آموختگان مخابرات ضمن اشاره به اين مسئله مي گويد: از آن جا كه گوشي هاي تلفن همراه در فاصله نزديك تري به بدن قرار مي گيرد و از طرف ديگر عموم مردم نيز علاقه بيشتري به استفاده از اين دستگاه دارند، بنابراين امواج ساطع شده از آن هم تأثيرات بيشتري بر بدن مي گذارد.
وي مي افزايد: گزارش هاي علمي بروز عوارضي همچون كم شدن حافظه بلندمدت و كوتاه مدت، سردرد، افزايش فشارخون، ايجاد اختلال در عملكرد قلب و كليه ها و تأثير نامطلوب آن بر باروري را در اين زمينه تاييد كرده است. تأثيرات منفي گوشي تلفن همراه بر كودكان خيلي بيشتر است.
مهندس فاتح مي گويد: زماني كه يك دستگاه تلفن همراه فاصله بيشتري با آنتن BTS دارد امواج الكترومغناطيسي ساطع شده آن خيلي بيشتر و قوي تر است، چون براي در ارتباط بودن و در تماس بودن با آنتن، انرژي بيشتري ساطع مي كند.
حتي زماني كه كاربر از تلفن استفاده نمي كند، گوشي در حال ارسال و دريافت امواج به نزديك ترين آنتن است. بنابراين زماني كه فاصله گوشي با آنتن BTS كمتر است براي ارتباط با آنتن، انرژي كمتري نيز از گوشي ساطع مي شود و طبيعي است كه ضرر كمتري هم در پي خواهد داشت.
به همين دليل زماني كه فردي مسافرت مي كند يا به مسافت هايي كه در فاصله دورتري از يك آنتن قرار دارد، مي رود، شارژ تلفن همراه وي زودتر تمام مي شود.
رئيس سازمان اطلاع رساني تحليلگران مخابرات تأكيد مي كند: براي كاهش ضررهاي ناشي از امواج تلفن همراه تا حد امكان بهتر است آن را روي تلفن ثابت دايورت كنيم. توصيه بعدي استفاده از هندزفري داراي سيم است؛ چون هندزفري بي سيم از طريق امواج با تلفن همراه در تماس است، بنابراين از خود انرژي ساطع مي كند و قرار دادن گوشي هندزفري بي سيم در گوش نيز ضرر بيشتري خواهد داشت.
همچنين آنتن هاي BTS نيز بايد توسط شركت ارتباطات سيار، در مكان هاي مناسب نصب شود تا ارتباط گوشي با شبكه به راحتي برقرار شود.
مهندس فاتح مي گويد: براساس نتايج پژوهش هايي كه در انگلستان و اسپانيا در زمينه بررسي آثار آنتن هاي BTS انجام شده است، در ٩٧ درصد كساني كه بيشتر از حد معمول از تلفن همراه استفاده مي كنند، آثار سوء و عوارضي همچون افزايش استرس، سردرد، خستگي، دلهره، اختلال در عملكرد حافظه، مشكل در تمركز، بي اشتهايي و حتي عوارض پوستي مشاهده شده است؛ بهتر است گوشي در سمت قلب يا كمر قرار نگيرد و درون كيفي و با فاصله از بدن گذاشته شود تا آثار سوء آن تا حد امكان كاهش پيدا كند.
باتوجه به اين كه شبكه تلفن همراه مبتني بر انتشار امواج راديويي و ايجاد و توسعه آن است، استفاده از آنتن هاي فرستنده و گيرنده امواج تلفن همراه با نام BTS نيز با حساسيت دنبال مي شود.
محقق مركز پژوهش هاي مجلس با اشاره به اين مسئله مي گويد: بررسي گزارش هاي علمي منتشر شده از سوي متخصصان حوزه مخابرات و پزشكي مانند موسسه مهندسان برق و الكترونيك، موسسه استانداردهاي ملي آمريكا، كميسيون بين المللي حفاظت در برابر تشعشعات غير يونيزه، انجمن ملي اندازه گيري و حفاظت در برابر تشعشعات راديويي نشان مي دهد كه طبق استانداردهاي اعلام شده در سال ١٩٩٩، در آن دسته از آنتن هاي BTS كه در باند فركانسي هزار و ٨٠٠ مگاهرتز كار مي كند، حداقل انرژي راديويي كه قرار گرفتن در معرض تشعشع آن براي سلامتي مضر نمي باشد، ٢/١ ميلي وات بر سانتي مترمربع است؛ اين ميزان براي شبكه هايي كه در باند فركانسي ٩٠٠ مگاهرتز كار مي كند، ٥٧/٠ ميلي وات بر سانتي مترمربع مي باشد كه اگر اين استانداردها در كشور مورد توجه اپراتورهاي مختلف قرار بگيرد مي توانيم ادعا كنيم كه ضرر امواج اين آنتن ها به حداقل خود و حتي كمتر مي رسد. ولي متأسفانه شاهد هستيم كه دربسياري از نقاط پرجمعيت براي تحت پوشش قرار دادن مشتركان اضافه شده به شبكه، اقدام به افزايش توان آنتن مي كنند كه اين افزايش توان اگرچه موجب مي شود محدوده بيشتري تحت پوشش قرار گيرد ولي ميزان انرژي ساطع شده از آن خيلي بيشتر از حد استاندارد مي شود. بنابراين بايد گروهي به فعاليت بپردازند و ميزان انرژي ساطع شده از آنتن هاي BTS و استاندارد بودن ميزان امواج ساطع شده از آن ها را آزمايش كنند كه متأسفانه در حال حاضر چنين موسسه اي وجود ندارد.
مهندس فاتح اظهار مي دارد: نحوه ارسال امواج از طريق BTSها در كشور ما معمولا به گونه اي است كه سيگنال BTS در فاصله ٥٠ تا ٢٠٠ متر از BTS به زمين مي رسد.
دكتر شهلا چايچيان، متخصص زنان و زايمان نيز معتقد است: زنان باردار نبايد بيشتر از ٧ يا ٨ ساعت از تلفن همراه استفاده كنند چون امواج گوشي مي تواند بر سلامت جنين تأثير بگذارد.به گزارش ITIran، اكثر متخصصان مغز و اعصاب معتقدند كه هر چقدر هم ميزان تشعشعات آنتن هاي BTS اندك باشد، اما به مرور و به طور دائم در معرض اين امواج قرارگرفتن مي تواند تاثيرات بسيار منفي بر سلامت انسان بگذارد. همين مسئله نيز باعث شده است كه در بسياري از كشورها، مردم از نصب دكل BTS در نزديكي محل سكونت خود جلوگيري كنند.
به عنوان نمونه در سال ٢٠٠٤، جمعي متشكل از ٥٠٠ دانشمند آلماني طي نامه اي به نخست وزير معترض شدند كه چرا اجازه نصب آنتن هاي BTS به تعداد زياد در نزديكي خانه هاي مسكوني داده مي شود با وجود آن كه سرطان زا بودن اين امواج از سوي بسياري از محققان تاييد شده است. همين مسئله سبب شده است كه در آلمان منازلي كه در نزديكي دكل هاي BTS قرار دارد، حدود ٢٥درصد افت قيمت داشته باشد.
بنا به همين دلايل است كه در بسياري از كشورهاي پيشرفته كار اپراتورها از مرحله بعد از نصب BTS آغاز مي شود و شركت هايي براي مكان يابي و نصب BTS وجود دارند كه به اپراتورهاي تلفن همراه اين خدمات را ارائه مي دهند، خدماتي كه در آن سعي مي شود عوارض تشعشعات اين آنتن ها در مناطق مسكوني به حداقل برسد.
دكتر صادق زاده رئيس كميته مخابرات مجلس مي گويد: خود آنتن هاي BTS چون براساس استانداردهاي جهاني ITU توسط چند شركت خارجي ساخته و به ايران وارد مي شود، خطر زيادي ندارد اما نصب آن بايد براساس استانداردهاي مشخص شده بين المللي باشد.
به گفته دكتر صادق زاده، ميزان تشعشع با مدت زمان رابطه مستقيم و با مجذور فاصله رابطه معكوس دارد. بنابراين اگر زمان مكالمه، گوشي تلفن همراه رابه گوش بچسبانيم، امواج الكترومغناطيسي ساطع شده از گوشي در سلول هاي آبدار بدن مانند چشم و گوش ايجاد حرارت اضافي مي كند و اين حرارت اضافي در افراد مختلف مي تواند مشكلات متفاوتي را به وجود آورد. بنابراين باتوجه به ميزان حساسيت فرد، اين عارضه ممكن است به صورت سردرد، گوش درد، احساس خستگي، كوفتگي، بي خوابي و يا كم خوابي و كم اشتهايي بروز كند. بنابراين در مكالمه با تلفن همراه به ويژه مكالمه طولاني بهتر است از هندزفري داراي سيم استفاده كرد.
رئيس كميته ارتباطات مجلس مي گويد: براي اين كه امواج آنتن هاي BTS براي افراد ساكن در منازل يا ادارات نزديك به آنتن ضرري نداشته باشد، بايد فاصله تا آنتن و استانداردهاي مربوط به آن رعايت شود.
دكتر ناصري، مديركل زيربنايي شوراي عالي فناوري اطلاعات وزارت ارتباطات، مي گويد: در دنيا استانداردهاي خاصي براي كيفيت و ميزان تشعشع تلفن هاي همراه تدوين شده است كه براساس آن، تلفن هاي همراه را از نظر ميزان تشعشعات مورد سنجش قرار مي دهد ولي متأسفانه هنوز در ايران چنين استانداردي تدوين نشده است.
به گفته دكتر ناصري، استاندارد مربوطه بايد حد مجاز تشعشع را براي انسان مشخص كند تا گوشي هاي فاقد اين استاندارد از دور خارج شود؛ اين استانداردها همچنين كيفيت خود دستگاه را نيز دربرمي گيرد.
دكتر ناصري كه رياست كار گروه تدوين استاندارد گوشي تلفن همراه را برعهده داشته است، مي افزايد: در اين كار گروه، مشخصات و ميزان تشعشع استاندارد هر گوشي مشخص شد تا به عنوان استاندارد ملي شناخته شود و براي تاييد نهايي به موسسه استاندارد ارسال شد؛ ولي پس از گذشت بيش از يك سال هنوز چيزي به نام استاندارد ملي تدوين نشده است درحالي كه تدوين چنين استانداردي براي سنجش انواع گوشي ها از لحاظ ميزان تشعشعات از سوي دولت ضروري است، ضمن اين كه چنين اقدامي باعث اطمينان خاطر مشتركان مي شود. هم اكنون به دليل نبود نظارت، گوشي هاي فاقد كيفيت و غيراستاندارد كه به طور قاچاقي وارد كشور مي شود، در سطح وسيع در اختيار مردم قرار مي گيرد.
مديركل دفتر امور زيربنايي فناوري اطلاعات وزارت ICT مي گويد: براساس قانون در كشور ما براي تدوين استاندارد حتما بايد از منابع فارسي و داخلي استفاده شود درحالي كه براي تهيه استاندارد تلفن همراه از نظر تشعشع و كيفيت به اين بررسي هاي مجدد نيازي نيست؛ چون همه اين مطالعات پيشتر در كشورهاي پيشرفته انجام شده است.