قرنيه مصنوعي

فناوري اطلاعات

پيشرفت هاي قابل توجه متخصصان ايراني در حوزه چشم پزشكي سبب مطرح شدن نام كشورمان به عنوان يكي از معدود كشورهاي صاحب فناوري دراين عرصه شده است. به طوري كه در تمامي همايش هاي چشم پزشكي در سطح دنيا متخصصان ايراني از مدعوين اصلي هستند. محققان ايراني به رياست دكتر عليرضا غفاريه عضو گروه بين المللي محققان قرنيه مصنوعي و عضو مركز تحقيقاتي ماهيچه مصنوعي دانشگاه نيومكزيكوي آمريكا در حال كار بر روي نسل جديدي از قرنيه هاي مصنوعي هستند كه به زودي نتايج كار آنان بينايي را به هزاران بيمار باز خواهد گرداند.

نتايج اين تحقيقات را در گفتگو با دكتر غفاريه مورد بررسي قرار داده است كه از نظر شما مي گذرد - شما اولين پيوند قرنيه مصنوعي را در جنوب كشور انجام داده ايد و يكي از چند جراحي هستيد كه در كشور توانايي انجام اين پيوند را دارد . در مورد قرنيه هاي مصنوعي و علت استفاده از آن در عمل پيوند قرنيه به جاي يك قرنيه طبيعي اهدايي توضيح دهيد.

حدود 40 ميليون نفر در دنيا به علت كدورت هاي قرنيه دچار نابينايي شده اند كه به دليل كمبود قرنيه طبيعي سالانه فقط امكان پيوند براي حداكثر 200 هزار از اين تعداد وجود دارد از طرفي در استفاده از قرنيه طبيعي براي پيوند، محدوديت هايي وجود دارد از جمله اين كه مدت نگهداري قرنيه در شرايط آزمايشگاهي، حداكثر يك هفته است. درافرادي كه تحت عمل پيوند قرنيه طبيعي قرار گرفته اند، در صورتي كه بيش از 2 بار عضو پيوندي دفع شود، به دليل وجود رگ هاي خوني، پيوند قرنيه طبيعي ديگر امكان پذير نخواهد بود.

در جانبازان عزيز شيميايي كه قرنيه شان در تماس با گاز خردل آسيب ديده است امكان دفع پيوند قرنيه طبيعي بسيار زياد است.

مسئله مهم ديگر احتمال انتقال برخي بيماري ها از قرنيه طبيعي به فرد بعد از پيوند است در اين مورد احتمال انتقال بيماري هاري ثابت شده است و انتقال بيماري هاي ويروسي همچون ايدز هم از اين طريق امكان پذير است. بنا به همين دلايل با مواد پليمري قرنيه مصنوعي مي سازند كه هم شفافيت دارد و هم در نسل جديد امكان اتصال پروتز به بافت چشم وجود دارد كه سبب كاهش ميزان دفع قرنيه پيوندي مي شود.

- شما در راس يك تيم مشغول كار بر روي بيوپروتز قرنيه مصنوعي هستيد درباره تحقيقات و دستاوردهاي تيم محققان ايراني در اين زمينه توضيح دهيد.

-فناوري ساخت نسل جديد قرنيه در حال حاضر دراختيار 5 كشور دنياست كه در ايران نيز در اين زمينه تحقيقات قابل توجهي صورت گرفته است و ما عضو گروه بين المللي محققان قرنيه مصنوعي هستيم.

-بيوپروتز قرنيه مصنوعي شامل 3 بخش است اپتيك، هاپتيك و سطح ماروي بخش تصحيح سطح كار مي كنيم اين اقدام سبب مي شود پروتز بهتر روي چشم بماند.

اين بيوپروتز قابليت كاربرد در لنزهاي داخل قرنيه را نيز دارد كه كاربرد جديدي محسوب مي شود. از اين لنزها در قرنيه چشم كساني استفاده مي شود كه يا نمي خواهند و يا نمي توانند عمل ليزيك انجام دهند.

- نسل اول قرنيه هاي مصنوعي كه در حال حاضر استفاده مي شود از موادي پليمري (از جنس PMMA) ساخته شده است كه در ساخت شيشه هواپيما و لنزهاي داخل چشمي استفاده مي شود. اين پروتزها شفاف هستند و با يك قسمت هاپتيك يا نگهدارنده روي قرنيه سوار مي شوند ولي از آنجايي كه بافت نمي تواند داخل آنها رشد كند، پس از 3 تا 5 سال اين قرنيه مصنوعي شل مي شود و مي افتد و در نتيجه بيمار بينايي اش را از دست مي دهد ولي نسل دوم قرنيه هاي مصنوعي كه ما روي آن كار مي كنيم، بيوپرتزي است كه سلول هاي بافت قادر به رشد در داخل آن است و بنابراين احتمال بيرون افتادگي آن كاهش مي يابد.

ما حدود 3 سال است روي »تصحيح سطحي« اين نوع بيوپروتز كه از جنس سيليكون ، اكريليك اسيد و هما مي باشد، كار مي كنيم و در مراحل پاياني ساخت قرار دارد با انجام اين پژوهش ها ايران در زمره كشورهاي طراز اول در اين عرصه قرار گرفته است.

-در عرصه ساخت نمره اشك مصنوعي هم طرح هايي ارائه كرده ايد، در مورد آن توضيح دهيد.

در اين بخش در مرحله طراحي مدل هستيم كه ممكن است چند سال طول بكشد.

اين غده پمپي است كه مواد نرم كننده را از مخزني وارد سطح چشم مي كند.

ازاين پمپ مي توان براي كمك به بيماراني استفاده كرد كه داراي چشم هاي خشكي هستند و يا جانبازان شيميايي كه چشمشان در تماس با گاز خردل دچار خشكي شديد شده است.

-شما عضو مركز تحقيقاتي ماهيچه مصنوعي دانشگاه نيومكزيكوي آمريكا نيز هستيد در حال حاضر بر روي چه طرح هاي ديگري كار مي كنيد

من توانسته ام تئوري ها و روش هاي جراحي جديدي ابداع كنم كه در همايش هاي داخلي و بين المللي آمريكا، انگليس، برزيل، سنگاپور و روسيه ارائه شده است از جمله تئوري جديد PADدر مورد كاربرد پليمرهاي هيدروژني سوپرجاذب براي درمان آب سياه چشم، تئوري نانواسپرينگ، روش جراحي زونولوپلاستي، روش جراحي فيلترينگ داخلي براي آب سياه، استفاده از تحريك الكتريكي از طريق پوست براي درمان ضعف عصب بينايي و بيماري هاي لاعلاج شبكيه.

در حال حاضر فرضيه جديدي براي توجيه ارتباط قرمزي و سوزش چشم در بيماراني كه داراي زخم معده باكتريايي هستند ارائه كرده ايم، كار ديگر كه هنوز در مرحله اوليه است ارائه فرضيه جديدي براي پيرچشمي است كه فرضيه پيشين با صد سال قدمت را زير سوال مي برد.

در مركز تحقيقاتي ماهيچه مصنوعي در دانشگاه نيومكزيكوي آمريكا همراه 9 پزشك جراح، 11 مهندس و 21 عضو وابسته از سراسر دنيا از جمله فرانسه، آلمان، سوئيس، ايتاليا و ايران در زمينه يافتن كاربردهاي جديد ماهيچه هاي مصنوعي فعاليت مي كنيم.

فناوري ساخت اين ماهيچه ها در انحصار آمريكاست كه اميدواريم بتوانيم در آينده نزديك به دانش ساخت آن در ايران دست يابيم.

-آب سياه يا كلوكوم چيست

فشار داخل چشمي طبيعي بين 12 تا 24 ميلي متر جيوه است كه اگر از اين مقدار بالاتر برود فرد مبتلا به آب سياه مي شود. خطر اصلي آب سياه صدمه به عصب بينايي است كه متاسفانه غيرقابل برگشت است.

بيش از 85 درصد موارد آب سياه از نوع آب سياه مزمن با زاويه باز است كه برخلاف انواع حاد آن ، درد و قرمزي در چشم وجود ندارد و زماني بيمار متوجه علايم كاهش ديد مي شود كه صدمات جبران ناپذيري به عصب بينايي وارد شده است.

بنابراين توصيه مي شود كه حتما بعد از سن 40 سالگي سالانه يك بار فشار داخل چشمي چك شود.

-در مورد آب مرواريد توضيح دهيد

كدورت هاي عدسي چشم را كه باعث كاهش ديد فرد مي شود ، آب مرواريد يا كاتاراكت مي نامند.شايع ترين علت آن سن بالا است هرچند عفونت هاي مادرزادي، علل متابوليك، ضربه و داروها هم مي تواند عامل ايجاد آب مرواريد باشد. در حال حاضر با پيشرفت هاي شگرفي كه در جراحي آب مرواريد به وجود آمده است به جاي اين كه پزشكان صبر كنند تا آب مرواريد به اصطلاح برسد از روش جديد جراحي فيكو استفاده مي شود به اين صورت كه به كمك يك دستگاه، برشي بسيار كوچك به اندازه 2 تا 3 ميلي متر انجام مي شود و هسته عدسي چشم كه دچار كدورت شده است خرد و خارج مي شود و لنز داخل چشمي كه از نوع تاشونده است به جاي آن كاشته مي شود. اين روش بدون بخيه است و بيمار يك روز بعد از عمل مي تواند به زندگي عادي خود برگردد. استفاده از ويتامين Aو Cبراي داشتن چشمي سالم توصيه مي شود.

-عمل ليزيك چيست چرا اكثر چشم پزشكان، از عمل ليزيك بر روي چشم خود امتناع مي كنند و يا چرا پس از گذشت مدتي از عمل ليزيك نياز به عينك پيدا مي شود

يكي از روش هاي رايج اصلاح عيوب انكساري چشم، عمل ليزيك است كه در صورت معاينه دقيق و كامل ، روش كم خطري است ولي كاملا بي خطر نيست و مثل هر جراحي ديگري عوارض خودش را دارد.

هرچند عمل ليزيك شدت بينايي را افزايش مي دهد ولي باعث كاهش كنتراست تصاوير مي شود بنابراين مي تواند براي افرادي كه با ميكروسكوپ كار مي كنند مثل چشم پزشكان مشكل ساز باشد به همين دليل اكثر چشم پزشكان اين عمل را بر روي چشمان خود انجام نمي دهند.

اين اشتباه است كه فكر كنيم عمل ليزيك شماره چشم را صفر مي كند چون اين عمل فقط سبب مي شود با افزايش شدت بينايي در كارهاي روزانه از عينك استفاده نكنيم ولي در كساني كه دوربين و يا آستيكمات شديد هستند احتمال برگشت عيب انكساري چشم وجود دارد كه در اين صورت يا بايد از عينك استفاده شود و يا اقدام مجدد براي جراحي صورت گيرد.