سقوط وبلاگهاي فارسي به رتبه 10 جهان

طبق آخرين آمار استخراج شده از وب سايتهاي رصد كننده وبلاگهاي جهان ، رتبه وبلاگهاي فارسي از مقام چهارم به جايگاه دهم جهاني تنزل پيدا كرده است .
البته شايد باز هم براي ما غنيمت باشد چرا كه داشتن رتبه 10 در يكي از تكنولوژي هاي اصلي اينترنت براي كشوري كه تعداد كاربران اينترنت در آن به زحمت به 10 ميليون نفر مي رسد و ضريب نفوذ اينترنت در آن بين 10 تا 15 درصد است اتفاق مهمي است .

زماني نه چندان دور
در فاصله سالهاي 1383 تا 1384 وبلاگهاي فارسي در سايتهايي مثل بلاگ سنسوس BLOGCENSUS همواره در رتبه چهارم جهاني ايستاده بودند . زماني كه آقاي خاتمي رييس جمهور وقت ايران براي شركت در اجلاس جامعه اطلاعاتي به ژنو رفته بود و در آنجا به خاطر فيلتر شدن سايتهاي خبري و سياسي مثل سايت بي بي سي فارسي و دستگيري چند وبلاگ نويس ايراني مورد سوال خبرنگاران قرار گرفته بود با افتخار اعلام كرد كه ازادي وبلاگ نويسي در ايران باعث شده تا وبلاگهاي فارسي در مقام چهارم جهان قرار بگيرند . اين خبر به طور موقت جو اجلاس مذكور را تحت الشعاع قرار داد

وضعيت فعلي
گزارش های تازه از دنيای وبلاگ ها حاکی است روزی 100 هزار وبلاگ تازه در دنيا متولد می شوند و روزانه يک ميليون و 300 هزار مطلب در آنها منتشر می شود. نوشتن مطلب همانطور که قابل پيش بينی است، در روزهايی که اخبار مهمی در دنيا اتفاق می افتد بيشتر می شود، مثل درگيری در لبنان و يا همين انتخابات اخير آمريکا.
وبلاگ های فارسی زبان هم رشد قابل توجهی داشته اند و اين زبان را در ميان فهرست ده گانه زبان وبلاگ ها در تکنوراتی جای داده است. تکنوراتی که سايتی است با امکان رديابی وبلاگ ها، الان بيش از 57 ميليون وبلاگ را شناسايی کرده که مسئولانش اعلام کرده اند حدود 55 درصد آنها فعالند، يعنی حداقل هر سه ماه به روز می شوند. در آمار اين سايت زبان فارسی 1 درصد مطالب منتشر شده در روز را تشکيل می دهد. البته بايد يادآوری کنم که اين سايت و نحوه رديابی اش مشکلاتی با زبان هايی مثل فارسی دارد که کمی دقت آمارش در اين زمينه را خدشه دار می کند. البته با توجه به اينکه ژاپنی و چينی را ظاهرا درست تشخيص داده شايد بهبودی در سيستمشان حاصل شده که اگر کسی اطلاع بيشتری در اين زمينه داره حتما در قسمت نظرات بنويسد.در همين حال تکنوراتی وبلاگ هایی که واقعا تاثير گذارند را بر حسب ميزان لينکی که ديگر وبلاگ ها به آن ها می دهند طبقه بندی کرده است. بر اساس آمار تکنوراتی، وبلاگ های مرجع، يعنی آنها که بيش از 500 وبلاگ به آنها لينک داده اند، حدودا 4000 تا هستند. خيلی از اينها سال هاست فعالند و حداقل سعی می کنند دو مطلب در روز بنويسند . انگليسی و ژاپنی دو زبان اول دنيای وبلاگ هاست و به رغم مشکلات سانسور و فيلترينگ در چين، اين زبان جايگاه سوم را اشغال کرده است

آمار بلاگ سرويسها
در حال حاضر 5 بلاگ سرويس يا سايت اصلي ارايه دهنده خدمات رايگان وبلاگ نويسي فارسي بر روي اينترنت وجو دارد . پرشين بلاگ ، بلاگفا ، ميهن بلاگ ، بلاگ اسكاي و پارسي بلاگ در ايران فعالند و به اين آمار بايد سايت بلاگر كه اكنون زير مجموعه گوگل قرار گرفته است و ساير وب سايتهاي خارجي كه امكان فارسي نويسي به كاربران مي دهند اضافه كرد همچنين وبلاگهاي فراواني وجو دارند كه از سرويس هاي رايگان وبلاگ نويسي استفاده نميكنند بلكه با اجازه كردن هاست و دامين اختصاصي و با استفاده از نرم افزارهاي وبلاگ نويسي مثل مووبل تايپ يا ورد پرس يا اسپ ريدر منتشر مي شوند .آمار اين دسته وبلاگها به زحمت به 5 هزار مي رسد
به گفته مهدي بوترابي در حال حاضر پرشين بلاگ داراي 650 هزار وبلاگ ثبت شده است و روزانه بين 500 تا 600 نفر كاربر جديد به جامعه‌ پرشين بلاگ اضافه مي‌شود،‌ همچنين محتواهاي توليد شده در اين سرويس دهنده، فضاي بسيار فعالي را ايجاد كرده است.» به گفته‌ وي، هم اكنون از ميان 10 ميليون كاربر اينترنت در ايران 6 ميليون نفر از محتواي وبلاگ‌ها استفاده مي‌كنند كه پرشين بلاگ در اين بين داراي 4 ميليون مخاطب است .
سرويس هاي بلاگفا با حدود420 هزار و بلاگ اسکای و میهن بلاگ با 150هزار و پارسی بلاگ با 25هزار وبلاگ فعال در رتبه های بعدی قرار دارند . البته بلاگفا چندي پيش با انتشار گزارشي ادعا كرد كه فعال ترين و پركاربرترين بلاگ سرويس ايراني است اين ادعا از سوي پرشين بلاگ رد شد
پرشين بلاگ اكنون مي گويد حدود 14 میلیون واحد محتوایی(یادداشت و نظر) در سرورهاي خود ذخيره كرده است از نظر وبلاگهاي فعال نيز اين سرويس دهنده اعلام كرده كه هم‌اكنون ‌٨٠ تا ‌١٠٠هزار وبلاگ فعال داشته و ميانگين تعداد يادداشت‌ها در طول يك روز بيش از هزار و هشتصد يادداشت مي‌باشد
يكي ديگر از ملاكهاي مقايسه بلاگ سرويسها تعداد بازديد كنندگان آنها است طبق اعلام بلاگفا نگاهی به آمار بازدید ازاين سایت نشان از آن دارد که آمار سایت بلاگفا اگرچه نزدیک اما با فاصله کمی بیشتر از آمار سایت پرشین بلاگ میباشد. آمار بازدید از صفحات سایت بلاگفا تقریبا در اکثر روزها بیش از یک میلیون بازدید بوده است و در واقع آمار ماهانه سایت بلاگفا به مرز سی و پنج میلیون بازدید رسیده که با اندکی تفاوت بیش از آمار بازدید از سایت پرشین بلاگ است. این آمار در حالی است در سایت پرشین بلاگ مواردی چون درخواست یک صفحه دیگر برای دریافت تعداد نظرات به ازای هر نمایش وبلاگ،یا درخواست صفحه دیگر برای آرشیو در برخی وبلاگها و یا استفاده از فریم صفحات نخست سایت وجود دارد که بی تردید در افزایش آمار بازدید از سایت تاثیر دارد و این درحالی است که در بلاگفا چنین مواردی وجود ندارد و از این جهت میتوان آمار بلاگفا را حقیقی تر دانست.
در دعواي ميان بلاگفا و پرشين بلاگ بر سر اين موضوع كه كدام اول است چنين گفته شد كه گرچه در روزهائی استئنائا آمار بلاگفا بالاتر است ولی هنوز پرشین بلاگ در جایگاه بالاتری قرار دارد. از لحاظ Traffic Ranking در دوره 3 ماهه بلاگفا با جهشی حیرت انگیز در مقام 6223 و پرشین بلاگ با 393 پله سقوط در مقام 4386 جهانی قرار می گیرند. در دوره زمانی مورد استناد پرشین بلاگ و بلاگفا, در فاصله یک هفته بلاگفا و پرشین بلاگ هر دو سرویس دهنده شاهد اقبال بسیار بالاتری بوده اند و بلاگفا در رده 3928 و پرشین بلاگ در رده 3331 قرار گرفته اند.
آمار بازدید از صفحه و ترافیک نشان می دهد که پرشین بلاگ در حال سقوط و بلاگفا در حال صعود است و احتمالا در آینده نزدیک بلاگفا پربیننده ترین سرویس دهنده خواهد بود. به اين دليل كه پرشین بلاگ در طول حیات سازمانی خود به بلوغ رسیده و چنانچه تکانی به خود ندهد و خود را بازسازی ننماید بیش از این هم شاهد سقوط خواهد بود ولی از طرف دیگر بلاگفا سایتی جوان است که هنوز تا دوران بلوغ فاصله دارد . از طرف دیگر با وجود اینکه تعداد کاربران بلاگفا چه فعال و چه غیر فعال در حال حاضر کمتر می باشد مشاهدات و بررسی نشان می دهد که کاربران بلاگفا بسیار فعالتر از کاربران پرشین بلاگ می باشند و این فعالیت, بازدید کنندگان بیشتری را جذب نموده است. اگر پرشین بلاگ مایل باشد که علت این سقوط را بداند در درجه اول باید عامل را در کندی بارگذاری صفحات جستجو نماید
اكنون با جمع بندي آمار وبلاگهاي فارسي از سرويس دهندگان مختلف مي توان چنين برآورد كرد كه مجموعا بيش از يك ميليون و 500 هزار وبلاگ فارسي ثبت شده و حداقل حدود 100 هزار وبلاگ فعال فارسي بر روي اينترنت وجود دارد .

چرا سقوط ؟
سوالي كه مطرح مي شود اين است كه چرا با وجود رشد آمار وبلاگهاي فارسي ايراني ها هر روز از رتبه چهارمي خود عقب نشيني كرده وحتي تضميني براي حفظ جايگاه دهمي آنان نيز در فضاي سايبر وجود ندارد؟
پاسخ اين سوال را بايد در موارد زير جستجو كرد :
1- همزمان با رشد وبلاگهاي فارسي برخي ديگر از كشورها مثل چين و ژاپن با سرعت سرسام آوري به وبلاگ نويسي رو آوردند . بالا بودن جمعيت اين كشورها و ضريب نفوذ بالاي اينترنت در آنجا به همراه پهناي باند بالا و سرعت غير قابل مقايسه با ايران ، باعث شد تا وبلاگ نويسان اين كشورها در رقابت با بلاگرهاي فارسي زبان گوي سبقت را بربايند
2- دستگيري برخي از وبلاگ نويسان ايراني كه همراه با تبليغات منفي عليه وبلاگها در رسانه ها بود جو بسيار بدي بر عليع توليد محتوا در وبلاگها ايجاد كرد به گونه اي كه برخي از خانواده ها وبلاگ نويسي را معادل جرم و خلاف تصور كردند . تغيير اين فضا و معرفي قابليتها و ظرفيتهاي وبلاگ براي رشد علمي در ايران زمان زيادي مي طلبد . هرچند اكنون تقريبا هيچ جشنواره رسمي در كشور نيست كه يك بخش وبلاگ نويسي هم نداشته باشد
3- تب و تاب وبلاگ نويسي در سالهاي اوليه با ظهور وبلاگهايي كه هدفشان فقط معرفي شخصيت وبلاگ نويس بود فروخوابيد و وبلاگهاي كه حرفي براي گفتن نداشتند كم كم از صحنه حذف يا فراموش شدند.
4- وبلاگهاي آيينه اي يا وبلاگهايي كه متعلق به يك نفر هستند اما در سرويس هاي مختلف راه اندازي شده اند آمار واقعي وبلاگها را به شدت پايين مي آورد . بخشي از اين اقدام به دليل نا امن بودن بلاگ سرويس ها و داون شده آنها در دوره هاي مختلف زماني بوده و بخش ديگر ناشي از علاقه بلاگرهاي ايراني به افزايش رتبه جستجوي وبلاگشان در موتورهاي جستجوي مختلف . بنابر اين بسياري از وبلاگهاي پرشين بلاگ يا بلاگفا در واقع متعلق به افراد مشترك هستند و برخي از آنها صرفا نقش آرشيو وبلاگ نويسان را ايفا مي كنند

جمع بندي نهايي
برگرداندن جايگاه قبلي وبلاگهاي فارسي امري تقريبا محال است اما حفظ جايگاه فعلي با اتخاذ سياستها و راهبردهايي امكان پذير مي باشد . برخي از اين راهبردهاي پيشنهادي از اين قرارند :
1- شوراي عالي فناوري اطلاعات به عنوان متولي و عالي ترين مرجع سياستگزاري در زمينه فناوري اطلاعات در ايران بايد سياست حمايتي لازم در زمينه تنها مزيت نسبي ايرانيان در فضاي مجازي را در دستور كار خود قرار دهد
2- برگزاري اولين سمينار ملي شناسايي كاربردهاي وبلاگ در آموزش و توسعه ايران بايد در اولين فرصت ممكن با هدايت شوراي مذكور برگزار شود . وبلاگ پتانسيل هاي متعددي براي بخش آموزش عالي و دانشگاهها دارد همچنين از تكنولوژي وبلاگ مي توان براي توسعه صنعت جهانگردي و ايران گردي ، توسعه منطقه اي و شناسايي استعدادهاي جوان و شكوفايي آنها استفاده كرد
3- حمايت عملي از بلاگ سرويس ها به عنوان بزرگترين توليد كنندگان محتواي فارسي در محيط اينترنت بايد از سوي شوراي عالي اطلاع رساني ( مجري طرح تسما ) اجرايي شود متاسفانه نگاهي به طرح تسما نشان مي دهد كه براي بزرگترين توليد كنندكان محتوا در محيط اينترنت كوچكترين حمايتي در نظر گرفته نشده است . گويا قرار است فقط افتخارات وبلاگ نويسي به نام دولت ثبت شود
4- وارد كردن وبلاگ به دورس دوره هاي تحصيلات تكميلي ارتباطات و آي تي و اطلا عرساني وبسياري از رشته هاي ديگر مي تواند به نهادينه كردن آموزش هاي بنيادي دراين زمينه كمك كند
5- نگاه به وبلاگ نويسي فارسي بايد بخشي از سياستهاي راهبردي در زمينه جنبش نرم افزاري در ايران تلقي شود . تجربه هايي مثل ماجراي اعتراض وبلاگ نويسان ايراني به تحريف نام خليج فارس توسط نشريه نشنال جئوگرافيك نشان داد كه روند و جريان كلي حركت وبلاگ نويسي فارسي در راستاي منافع ملي ايران است . حمايت از اين فرآيند قطعا تامين كننده منافع ملي و امنيت كشور در جنگ نرم با جهان غرب است .